سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به چکسلواکی ۶-۲ خرداد ماه ۱۳۴۶: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۶

سفرهای رسمی علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی

اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

درگاه محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

آریامهر در پای پلکان هواپیما با هویدا و علم وزیردربار گفتگو می‌کنند

پیشباز پرزیدنت چکسلواکی از اعلیحضرتین

شاهنشاه و پرزیدنت نووتنی از گارد احترام در کاخ پراگ سان می بینند

شاهنشاه آریامهر و پرزیدنت نووتنی در کاخ پراگ

پیشباز گرم اهالی پراگ از اعلیحضرتین

سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به چکسلواکی ۶-۲ خرداد ماه ۱۳۴۶

بامداد ۲ خرداد ماه ۱۳۴۶ شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از کاخ نیاوران با هلیکوپتر به پهنه فرودگاه جلوی آشیانه سلطنتی تشریف فرما شدند. نخست از برابر صف روسای دربار شاهنشاه گذتشند و سپس از گارد احترام سان دیدند و تشریفات رسمی نظامی انجام یافت. آنگاه از برابر هیات دولت، نمایندگان سیاسی خارجی و سایر پایوران کشوری و لشکری گذشتند و آیین بدرود انجام یافت.

در فرودگاه آیین رسمی پسواز با بودن آقایان نخست وزیر، وزیر دربار شاهنشاهی، رییس مجلس سنا، رییس مجلس شورای ملی، هیات دولت، رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، رییس ستاد ارتش شاهنشاهی، روسای دربار شاهنشاهی، سفیران و نمایندگان سیاسی کشورهایی که مورد بازدید اعلیحضرتین قرار خواهند گرفت و بانوانشان انجام یافت. شاهنشاه پیش از ورود به هواپیما با هویدا نخست وزیر و علم وزیر دربار شاهنشاهی گفتگو کردند و سپس اعلیحضرتین به همراه خانواده شاهنشاهی به درون هواپیما رفتند. پس از کوتاه زمانی، هموندان خاندان شاهنشاهی از هواپیما بیرون آمدند و ساعت ۸ و چهل و پنج دقیقه هواپیمای جت بویینگ ۷۲۷ شرکت ملی هواپیمایی ایران که از سوی چند فروند جت نیروی هوایی شاهنشاهی تا مرز اسکورت می‌شد به سوی پراگ پایتخت چکسلواکی به پرواز درآمد.

پیشباز رسمی از اعلیحضرتین در فرودگاه پراگ

هواپیمای آورنده شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو ساعت ۱۳ و سی دقیقه با اسکورت یک اسکادران از هواپیماهای جت نیروی هوایی چکسلواکی در فرودگاه بین المللی پراگ بر زمین نشست. در پای پلکان هواپیما « آنتونین نووتنی » پرزیدنت چکسلواکی ^[۱] و بانو در پای پلکان هواپیما از شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پیشباز کردند. رهبران دو کشور دست یکدیگر را به گرمی فشردند و آنگاه به سوی جایگاه ویژه رفتند. دسته موزیک گارد پرزیدنت، سرود شاهنشاهی و سپس سرود ملی چکسلواکی را نواخت. آنگاه دسته گارد احترام ریاست جمهوری احترامات نظامی انجام داد و در این هنگام ۲۱ تیر توپ شلیک شد. رهبران دو کشور همراهان خود را به یکدیگر شناساندند.

در این جا پرزیدنت نووتنی در بیاناتی به اعلیحضرتین خوش آمد گفت و ابراز داشت:بازدید شما از کشور ما نشان می‌دهد که روابط کشورها صرفنظر از سیستم‌های اجتماعی آنها، بر اساس اصول همزیستی مسالمت آمیز به تفاهم ملت‌های جهان کمک می‌کند و یک عامل مهم اشاعه صلح و دوستی در جهان به شمار می‌رود و این تفاهم بین المللی به ویژه در این روزها که صلح جهانی به خطر افتاده است بسی مورد نیاز می‌باشد.

شاهنشاه آریامهر در پاسخ به خوش آمد گویی پرزیدنت چکسلواکی فرمودند:^[۲]

حضرت رئیس‌جمهوری، می‌خواهم از سخنانی که نسبت به شهبانو و خودم و همچنین نسبت به ملت و کشورم ابرازداشتید، از شما تشکرکنم.

خوشبختانه رشته‌های دوستی که دو کشور ما را به یکدیگر پیوندمی‌دهند دارای سوابق دیرینه هستند و ما از این دوستی کهن که دو کشور و دو ملت ما را به یکدیگر پیوندمی‌دهد، بس خوشوقت هستیم. بسیاری از مهندسان چکسلواکی برای امور کارخانجات و کارهای دیگر صنعتی و عمرانی به کشور من آمده‌اند و کارهای بسیار مهمی به‌وسیله ایران‌شناسانِ چکسلواکی در زمینه ادبیات ما انجام شده‌است. در امور بین‌المللی اطمینان داریم که نظریات ما درباره لزوم حفظ صلح در جهان و همچنین همزیستی و همکاری میان کشورهایی که دارای نظامهای اجتماعی متفاوتی هستند، یکی است.

طبیعی است که دو کشور ما بتوانند روابط حسنه‌ای را که آنها را به یکدیگر پیوند می‌دهد، توسعه باز هم بیشتری بدهند. من مطمئنم که طی اقامتم در کشور زیبای شما، فرصت تبادل نظرهای سودمند و توسعه تفاهم مشترک میان دو کشورمان را پیدا خواهیم‌کرد. بالاترین خوشبختی و رفاه ممکن را برای شما حضرت رئیس‌جمهوری و بانو و همچنین دولت و ملت شما خواستارم.

اعلیحضرتین و پرزیدنت نووتنی و بانو با خودرو رهسپار شهر پراگ گردیدند. ده‌ها هزار تن از اهالی شهر یک میلیونی پراگ با شور و شادی از شاهنشاه و شهبانو پیشباز کردند.

پس از نیم روز شاهنشاه آریامهر به بنای یادبود قهرمانان ملی چکسلواکی تشریف فرما شدند و تاج گل باشکوهی بر آرامگاه قهرمانان نهادند.

دور نخست گفتگوها و میهمانی شام رسمی

ایوار دور نخست گفتگوها میان شاهنشاه آریامهر و پرزیدنت نووتنی دو ساعت به درازا کشید و سران دو کشور درباره جستارهای مشترک مورد علاقه دو کشور گفتگو کردند. این گفتگوها در زمینه‌های اقتصادی، علمی، فنی و فرهنگی انجام یافت. این گفتگوها نشان می‌دهد که امکانات بسیاری برای گسترش پیوندهای میان دو کشور وجود دارد. گفتگوها درمحیطی گرم و دوستانه برگزار شد.

شبانگاه میهمانی شامی به سرفرازی ورود شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از سوی پرزیدنت چکسلواکی و بانو برگزار شد.

شاهنشاه آریامهر در پاسخ به بیانات پرزیدنت چکسلواکی فرمودند:^[۳]

از سخنان محبت‌آمیزی که ایراد فرمودید از جانب شهبانو و خودم و از جانب ملت ایران تشکرمی‌کنم، و می‌توانم به شما اطمینان دهم که همین احساس مودت و صمیمیتی که بدان اشاره فرمودید، در نزد ملت من نسبت به کشور و ملت چکسلواکی وجوددارد. ما از دیرباز نسبت به تمدن و فرهنگ عالی ملت شما و نسبت به پیشرفتهای فراوان آن در رشته‌های علمی و صنعتی علاقه و تحسین بسیار داشته‌ایم. علاوه بر این رشته‌های فراوان تاریخی و فرهنگی دو کشور ما را به یکدیگر پیوند داده‌است. این روابط از نظر تاریخی از وقتی آغازشد که در سال ۱۶۰۰ سفیر سیار شاه‌عباس اول به پراگ آمد. ولی رابطه گذشته ما به خصوص در رشته‌های فرهنگی و ادبی بسیار عمیق بوده‌است. مکتب ایران‌شناسی چک یکی از فعالترین و ارزنده‌ترین مکتبهای ایران‌شناسی اروپا بوده و هست و در این مورد میل دارم مخصوصاً از خاطره واتسلاو پراشک و بدریخ هروزنی که خدمات پرارزشی در رشته تاریخ ایران و خطوط و زبانهای ایرانی انجام دادند، یادکنم. همچنین میل دارم از خاطره یارسلاوو رخلیتسکی شاعر بزرگ قرن گذشته شما تجلیل کنم که ترجمه بسیار شیوای آواز دیوان حافظ، که با سبک و شیوه غزلسرایی فارسی انجام داده‌است، در تمام اروپا شهرت دارد.

هم‌اکنون نیز دانشمندان عالیقدری در رشته زبان و ادبیات و تاریخ کشور من در مراکز مختلف خاورشناسی و ایران‌شناسی چکسلواکی، مخصوصاً در انستیتوی شرقی پراگ کارمی‌کنند که فعالیتهای ارزنده آنها مورد کمال تقدیر ما است. تذکر این نکته برای من مایه خوشوقتی است که این روابط دیرینه فرهنگی امروز با همکاری وسیعی در رشته‌های اقتصادی و صنعتی تکمیل شده‌است که بی‌شک برای هر دو کشور ما ثمربخش خواهدبود، و امیدوارم که این همکاری در آینده بیش از پیش توسعه یابد. سعادت و سلامت شما حضرت رئیس‌جمهوری و بانو، و رفاه و ترقی روزافزون ملت دوست چکسلواکی را صمیمانه آرزومندم.

دور دوم گفتگوها و بازدیدها

شاهنشاه در بازدید از کارخانه هواپیما سازی

بازدید اعلیحضرتین از خانه پیشاهنگان پراگ

۳ خرداد ماه ۱۳۴۶ بامدادان پرزیدنت چکسلواکی به دیدار شاهنشاه رفتند در قصر پرآوازه پراگ رفتند و نزدیک به یک ساعت در محیطی گرم و دوستانه با یکدیگر گفتگو نمودند. این گفتگوها پیرامون گسترش پیوندهای دو کشور در زمینه‌های گوناگون دور می‌زد. در این گفتگوها وزیر اقتصاد و وزیر آب و برق ایران نیز از باشندگان بودند.

پس از آن شاهنشاه آریامهر و همراهان و هم چنین پرزیدنت چکسلواکی نخست وزیر و شماری از پایوران چکسلواکی برای بازدید از کارخانه هواپیماسازی چکسلواکی که در ۲۰ کیلومتری پراگ است رهسپار کارخانه گردیدند و از بخش‌های گوناگون کارخانه بازدید کردند. چهار هزار تن کارگران این کارخانه از میهمانان گرامی خود پیشباز گرم و پرشوری نمودند و یک مدل هواپیمای ساخت کارخانه به پیشگاه شاهنشاه آریامهر پیشکش گردید. در پایان این بازدید هواپیماهای چکسلواکی پروازهای نمایشی جالبی انجام دادند.

پس از نیم روز پرزیدنت نووتنی در کاخ جای اقامت شاهنشاه آریامهر به دیدار شاهنشاه رفتند و سران دو کشور گفتگوهای خود را دنبال کردند. اردشیر زاهدی وزیر امور خارجه، دکتر عالیخانی وزیر اقتصاد، روحانی وزیر آب و برق و عبدالاحد دارا سفیر ایران در پراگ در گفتگوها شرکت داشتند.

ایوار شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از بخش‌های گوناگون کاخ پراگ که در آن شاهنشاه و علیاحضرت اقامت دارند، دیدن فرمودند و موزه تابلوها، کلیسای کاخ، تالار تاجگذاری پادشاهان پیشین و خانه پیشاهنگان کاخ مورد بازدید قرار گرفت. آنگاه اعلیحضرتین با خودرو از محله‌های مختلف پراگ دیدن کردند. در درازای راه که پیشتر تعیین شده بود، خیابان‌ها با پرچم‌های ایران و چکسلواکی آذین بسته شده بود و انبوه مردم پراگ شور و شادمانی خود را به گرمی به اعلیحضرتین ابراز داشتند. پس از آن شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از موزه ملی پراگ دیدن کردند. پس از موزه ملی، شاهنشاه آریامهر در ساختمان شهرداری پراگ، کارکنان و کارمندان شهرداری را به پیشگاه شاهانه پذیرفتند.

شبانگاه میهمانی شام با شکوهی از سوی پرزیدنت نووتنی و بانو به سرفرازی شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در کاخ پراگ برگزار شد.

بازدید از کارخانه اشکودا و شهر کارلووی واری

در سومین روز بازدید ۴ خرداد ماه، شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو نخست از کارخانه خودرو سازی « اشکودا » و یک کارخانه دیگر بازدید فرمودند. سپس اعلیحضرتین رهسپار شهر زیبای « کارلووی واری » شدند.

شبانگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میهمانی باشکوهی که از سوی شورای ایالتی شهر « کارلووی واری » برگزار شده بود، شرکت نمودند. در سر میز شام رییس شورای ایالتی پس از گفتن خوش آمد به اعلیحضرتین، بیانات رسایی پیرامون پیوندهای دوستانه دو کشور ایران و چکسلواکی ایراد کرد و برای شاهنشاه و شهبانو و ملت ایران آرزوی موفقیت بیشتر نمود. شاهنشاه آریامهر نیز سپاسگزاری خود و شهبانو را از میهمان نوازی مردم چکسلواکی ابراز داشتند.

۵ خرداد ماه ۱۳۴۶ شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانوی ایران پس از بازدید از منطقه زیبای ییلاقی و شهر « کارلووی واری » به پراگ بازگشتند. اعلیحضرتین در راه بازگشت به پراگ از کارخانه کریستال سازی « موزر » دیدن فرمودند. محصولات این کارخانه شهرت جهانی دارد. اعلیحضرتین هم چنین از چشمه‌های آب معدنی که طبیعی فوران می‌کنند بازدید کردند و به پراگ بازگشتند.

ایوار مدرسه عالی هنر در پراگ و گالری ملی چکسلواکی مورد بازدید اعلیحضرتین قرار گرفت. شبانگاه از سوی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو میهمانی شامی به سرفرازی پرزیدنت چکسلواکی و بانو برگزار شد.

هم چنین ایوار یک قرارداد فرهنگی میان ایران و چکسلواکی در کاخ وزارت خارجه آن کشور دستینه شد. در این موافقت نامه همکاری میان دانشگاه‌ها و سایر موسسه‌ها و سازمان‌های آموزشی و علمی و پژوهشی و هم چنین فرهنگی و هنری و ورزشی دو کشور، مبادله استادان دانشگاه‌ها و مدرسه‌های عالی و دانشمندان و هنرمندان و گروهای هنری و نمایندگان فرهنگ و هنر پیش بینی شده است.

پسواز رسمی از اعلیحضرتین

پرزیدنت چکسلواکی بالاترین نشان دولتی چکسلواکی را به شاهنشاه آریامهر پیشکش می کند

۶ خرداد ماه حضرت پرزیدنت چکسلواکی در کاخ جای اقامت اعلیحضرتین به دیدار شاهنشاه آریامهر آمدند و نشان شیر سپید را که عالی‌ترین نشان دولتی چکسلواکی است به پیشگاه شاهنشاه آریامهر پیشکش کرد. شاهنشاه آریامهر نیز یک قطعه « نشان پهلوی » به آنتونین نووتنی پرزیدنت چکسلواکی پیشکش کردند.

در فرودگاه آیین پسواز رسمی انجام یافت و شاهنشاه آریامهر پیش از پرواز به آلمان غربی، در پاسخ به سخنان پرزیدنت نووتنی فرمودند:^[۴]

ما برای صلح جهان کارمی‌کنیم و از اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر پیروی می‌نماییم و نیز معتقدیم که اختلافات را نباید با اعمال زور حل و فصل کرد. برای مبارزه با گرسنگی و بی‌سوادی لازم است که همکاری نزدیک میان کشورهایی که روشهای اجتماعی مختلف دارند در چهارچوب همزیستی مسالمت‌آمیز معمول گردد، و ما معتقدیم که دو کشور ایران و چکسلواکی نمونه این همکاری دوستانه مسالمت‌آمیز به‌شمارمی‌روند.