گشایش سد فرحناز به دست والاحضرت فرحناز پهلوی در پیشگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو و والاحضرت ولیعهد لتیان ۲۵ اردیبهشت ماه ۱۳۴۶

برنامه عمرانی سوم/سال‌های ۱۳۴۳ تا ۱۳۴۵

تصمیم‌های مجلس قوانین برنامه‌های عمرانی کشور مصوب مجلس شورای ملی

درگاه محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

گشایش سد فرحناز به دست والاحضرت فرحناز پهلوی در پیشگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو و والاحضرت ولیعهد لتیان ۲۵ اردیبهشت ماه ۱۳۴۶

در روز ۲۵ اردیبهشت ماه ۱۳۴۶ سد فرحناز پهلوی در لتیان ۳۵ کیلومتری تهران به دست والاحضرت فرحناز پهلوی در پیشگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو و والاحضرت ولیعهد گشوده شد. شاهنشاه آریامهر به همراه علیاحضرت شهبانو و والاحضرتین برابر ساعت ده و سی دقیقه با هلیکوپتر در پهنه کنار سد بر زمین نشستند. نخست وزیر، مهندس روحانی وزیر آب و برق و دکتر اقبال رییس هیات مدیره و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران و شماری از پایوران برجسته کشوری و هیات وزیران از اعلیحضرتین پیشباز نمودند. شاهنشاه و شهبانو از برابر صف وزیران و مهندسین مشاور و مهندسین سازمان آب گذشتند و وزیر آب و برق مهندسین سازمان را به پیشگاه اعلیحضرتین شناساند. سپس شاهنشاه در برابر نمایندگان حزب‌ها که از کشورهای گوناگون جهان برای شرکت در کنگره حزب ایران نوین به تهران آمده بودند، رسیدند. در اینجا نخست وزیر همه نمایندگان را به شاهنشاه آریامهر شناساند و اعلیحضرتین به آنان ابراز مهر نمودند. در پایان صف دو دسته دانش آموزان ایرانی و فرانسوی که متعلق به خانواده‌های مهندسین ایرانی و فرانسوی سد بودند، ایستاده بودند. شاهنشاه آریامهر پرسیدند اکنون که کار سد تمام شده است وضع این عده چه خواهد شد؟ وزیر آب و برق گفت که بیشتر آنها به اسپهان برای ساختن سد شاه عباس کبیر جا به جا خواهند شد. علیاحضرت شهبانو از آموزش و پرورش دانش آموزان پرسیدند.

در این هنگام شاهنشاه آریامهر به چادر ویزه وارد شدند و مهندس روحانی وزیر آب و برق پشت تریبون قرار گرفت و سخنرانی رسایی نمود.

پس از بیانات رسای وزیر آب و برق، مهندس دیلمقانی مدیر عامل سازمان آب منطقه ای تهران پشت تریبون قرار گرفت و گفت:

تاریخچه

بزرگ پروژه ساختن سد لار و فرحناز پهلوی از سال ۱۳۳۹ با اجرای نخستین گام آن، ساختن سد لتیان آغاز شد برای فراهم ساختن آب نیازین تهران ساختن سد لتیان پیشنهاد شد. هم چنین پیش بینی شده بود که تا سال ۱۳۵۹ خورشیدی ۴ میلیون تن در تهران زندگی خواهند کرد و نزدیک به ۴۰۰ میلیون متر مکعب آب در سال مورد نیاز خواهد بود و تنها سد کرج برای فراهم ساختن آب تهران دور از خطر نیست . افزون بر این رودخانه کرج و آب‌های زیرزمینی پیرامون نزدیک به ۲۲۰ میلیون متر مکعب سالانه آب تهران را فراهم می‌نماید و به آب بیشتری برای شهر بزرگی مانند تهران نیاز است، سازمان آب تهران با پیش بینی‌ها و گرایش شاهنشاه در مهار کردن سیلاب‌های کوه‌های البرز و به کار بردن آن برای کشاورزی مازندران و ورامین محاسبه سد لتیان را از تیر ماه ۱۳۳۹ آغاز شد.

چگونگی ژئولوژیکی ویژه جای سد لتیان نیازمند به بررسی‌های بسیار موشکافانه‌ای بود زیرا که پروژه می‌بایستی به گونه‌ای بنا شود که در برابر زلزله و خستگی از وزن پایه‌ها استوار بماند

۱۵ اردیبهشت ماه ۱۳۴۳ در ساعت ۹ و سی دقیقه شاهنشاه به جای ساخت سد فرحناز پهلوی وارد شدند و مورد پیشباز منصور نخست وزیر، دکتر منوچهر اقبال رییس هیات مدیره شرکت ملی نفت ایران، منصور روحانی وزیر آب و برق، رییس مجلس شورای ملی و رییس مجلس سنا و گروهی از نمایندگان دو مجلس و شماری از برزگان کشوری و لشکری قرارگرفتند. سد لتیان در ۴۰ کیلومتری شرق تهران بر روی رودخانه جاجرود بسته می‌شود و یک تونل آب به درازای ۱۰ کیلومتر که آب انبار شده را به تهران برساند.

شاهنشاه در آیینی با ریختن سکه‌های پهلوی، دستور بتون ریزی سد لتیان را دادند. سد لتیان که برای فراهم ساختن بخشی از آب آشامیدنی مورد نیاز پایتخت ساخته می‌شود از نوع سدهای "وزنه‌ای" می‌باشد و ۲۳ پایه دارد. بلندای تاج سد ۱۶۱۲ متر از سطح دریا و بلندای بلندترین پایه سد از کف پی ۱۰۴ متر و بلندای بلندترین پایه از بستر سد ۸۰ متر است. درازای سد ۵۰۰ متر و گنجایش بتون ریزی سد که شاهنشاه با ریختن ۵۰ سکه پهلوی طلا دستور آغاز ساخت آن را دادند ۷۲۰ هزار متر مکعب است. و پهنه دریاچه پشت سد ۳۳۰ هکتار و گنجایش آن برابر با ۹۵ میلیون متر مکعب آب است.

گزارش پیشرفت کار تا پایان سال ۱۳۴۳

۱- کار بررسی جاده سازی، ساختمان کوی کارمندان و کارگران و تاسیسات عمومی کارگاه به پایان رسید.

۲- تونل رساندن آب از لتیان به تهران - کندن تونل از آغاز و پایان تونل انجام شده است و ۴٫۵ کیلومتر کنده شده است.

ویژگی‌های سد فرحناز پهلوی

- سد لتیان سدی است وزنی پایه‌ای که ۲۴ پایه دارد

- بلندای بالای سد از دریا ۱۶۱۲ متر

- بلندای بلندترین پایه سد از کف پی ۱۰۴ متر

- درازای سد در تاج ۵۴۰ متر

- گنجایش بتن ریزی نزدیک به ۷۵۹٬۰۰۰ متر مکعب

- پی کنی نزدیک به ۶۸۵٬۰۰۰ متر

مخزن

- بالاترین سطح آب دریاچه ۱٫۶۱ متر بالای سطح دریا

- سطح دریاچه ۳٫۶۵ کیلومتر مربع

- بلندای دریچه‌های شستشو و آب کشاورزی از سطح دریا (پایین‌ترین آبگیر سد) ۱٬۵۳۲ متر

- گنجایش دریاچه ۹۵ میلیون متر مکعب

- گنجایش کارآمد مخزن ۸۵ میلیون متر مکعب

- میانگین بده رودخانه جاجرود ۱٫۱ متر مکعب در ثانیه

- کمترین بده رودخانه جاجرود ۱٫۵ متر مکعب در ثانیه

- بیشترین بده رودخانه جاجرود ۳۵۰ متر مکعب

- گنجایش تاسیسات تهی کردن و سرریز خیزآب (طغیان) ۱۷۵۰ مترمکعب در ثانیه

• 
• 
• 
• 

نیزنگاه کنید به

• قانون مربوط به اجرای ساختمان سدهای لار و لتیان
• قانون مربوط به اصلاح قانون سدهای لار و لتیان
• تصمیم متخذه کمیسیون مشترک برنامه مجلسین در مورد برنامه تفصیلی آبیاری و سدسازی
• قانون راجع به ساختمان و بهره‌برداری سد و تاسیسات لار و لتیان
• قانون طرز تقویم تملک اراضی مورد نیاز سد فرحناز پهلوی (لتیان)