زنان کارگر ایران

سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۵۴ خورشیدی تازی

درگاه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر برنامه عمرانی پنجم/سال ۱۳۵۴ خورشیدی تیر تا شهریور ماه

قوانین برنامه‌های عمرانی کشور مصوب مجلس شورای ملی

زنان کارگر ایران

۶ شهریور ماه ۱۳۵۴ زنان کارگر مرزهای ظرافت زنانه را شکسته و تا سر حد غرور و افتخار پا به دایره کارهای سخت مردانه نهاده‌اند.[۴۸] در کشور ما بیش از چهارده میلیون زن وجود دارد که از این میان بیش از یک میلیون نفر از آن‌ها کارگر هستند و در جبهه تساوی با مردان دوش به دوش آن‌ها، در کارگاه‌های فنی و صنعتی و حتی در معادن چرخ‌های عظیم صنعتی شدن کشور را به گردش درآورده‌اند. شاید زمانی حتی تصور این موضوع مشکل بود که زن ایرانی به چای پرداختن به کارهای ساده، کار در معادن را ترجیح دهد، ولی اینک شگفتی آور نخواهد بود اگر بگوییم این موضوع به صورت یک واقعیت چهره زیبای خود را نمایان ساخته است و بر اساس یک آمار رسمی، در حال حاضر نزدیک به ۱۰۷ تن از زنان کشور ما در معادن به کار سنگین و مشکل استخراج و تحقیق‌های معدنی مشغولند. زنان کارگر ایرانی در سال‌های اخیر جای خود را در کارگاه‌های صنعتی باز کرده‌اند و از کار در یک کارگاه کوچک قالیبافی تا کار در یک کارخانه معظم الکترونیکی را با طیب خاطر به عهده گرفته‌اند، در حالیکه امسال، سال زن شناخته شده است و دنیا در یک شعاع وسیع با روشن‌بینی چشم به پیشرفت‌ها، فعالیت‌ها و ترقیات زنان دوخته است. نگاهی به چگونگی زندگی زنان فعال کشورهامان می‌تواند روشنگر چهره ظریف، پرکار و جدی زنان امروز ایران باشد.

۸ میلیون زن شهری

خانم دکتر حجازی معاون وزارت کار و امور اجتماعی آماری در زمینه زنان شاغل در اختیار ما قرار می‌دهد. او می‌گوید: بر اساس آماری که در سال ۱۳۵۱ تهیه شده است، در کشور ما ۱۴ میلیون و دویست و شش هزار زن وجود دارد که از این عده شش میلیون و صد و چهل و چهار هزار نفر در شهرها و بقیه در روستاها زندگی می‌کنند. زنان شاغل کشور ما از یازده سال به بالا هستند و هفتصد و شصت و هفت هزار نفر آن‌ها در شهرها به عنوان جمعیت فعال شناخته می‌شوند اما بد نیست بدانیم در روستاها و در امور کشاورزی نیز هشتاد و سه هزار هشتصد و پنجاه و دو نفر از زنان در خارج از خانه کار می‌کنند. گروه کثیری از زنان روستایی نیز با بافتن فرش، گلیم، قالی، جوراب و حتی نخ‌ریسی به اقتصاد خانواده خود کمک می‌کنند.

مزایای بیشتر زنان شهری

در حال حاضر زنان روستایی بیشتر تابع نظریات همسران خود هستند و در شهرها زنان که خود را صد در صد با مردان مساوی می‌دانند، در تصمیم‌گیری در چهارچوب خانواده یک رأی مساوی با مرد دارند و در نتیجه از مزایای بیشتری نیز برخوردار هستند. در سطح شهرها ده هزار و سیصد نفر از زنان در امور بازرگانی، بیمه و بانک‌ها به کار اشتغال دارند و در امور ارتباطی نیز، نظیر تلفنچی، حمل و نقل و انبارداری ۲۵۴۷ زن شاغل در شهرها و بخش‌ها به کار مشغولند. بر اساس آمار سال ۱۳۵۱ بیش از ۱۶۵ هزار نفر از زنان کشور ما به شغل‌هایی نظیر خیاطی، آرایشگری و سرویس خدمات روی آورده‌اند و این مشاغل برای زنان از قدیم‌الایام وجود داشته و بیشتر زنان بالای سی سال به شغل‌های یاد شده اشتغال دارند.

زن‌ها کمتر از مردها می‌میرند

آنچه سبب شده هر روز آمار زنان شاغل در خارج از خانه افزایش یابد این است که اولاً زنان تقریباً نیمی از جمعیت فعال کشور هستند و ثانیاً مرگ و میر در بین زنان خیلی کمتر از مردان است و علاوه بر آن زنان از نظر بیولوژی جسمی به بسیاری از بیماری‌ها مبتلا نمی‌شوند و بیماری‌های ریوی و قلبی در میان مردان بیشتر از زنان رواج دارد بطوری که پرونده‌های پزشکی نشان می‌دهد، زنان همچنین کمتر از مردان دچار انفارکتوس می‌شوند و مقاوم بودن زنان در برابر مرگ هم به اثبات رسیده است. بنا به اظهار کارشناسان، زنان با توجه به اینکه کشمکش‌ها و درگیری زندگی را ندارند، صبورتر از مردانند و هرگز بخاطر یک نکته کوچک از کوره در نمی‌روند و خون خود را کثیف نمی‌کنند. آن‌ها همچنین در کارها تحمل و دقت بیشتری دارند اما یک ایراد که به زنان ایرانی وارد است اینکه اصولاً کمتر اهل ورزش هستند و اگر در دوران تحصیل یا جوانی کمی هم به ورزش توجه داشته باشند، به محض ازدواج ورزش را می‌بوسند و به انواع بهانه‌ها آن را کنار می‌گذارند.

توجه به ورزش زنان

ناگفته نمایند که در سال‌های اخیر زنان در ورزش نیز به پیشرفت‌های قابل توجهی نائل آمده‌اند و مسئولان امر نیز برای ورزش زنان بخصوص زنان کارگر اهمیت ویژه‌ای قائلند بطوری که در بیشتر میدان‌های ورزشی می‌توان شاهد مبارزات زن‌ها بود. نکته‌ای که وجه تمایزی است میان زن روستایی و زن شهری کشور ما اینکه زنان روستایی بیشتر بخاطر تحرک و انجام کارهای نسبتاً سنگین و کارهای بدنی بعد از اینکه پا از چهل سالگی فراتر نهادند، باز هم از نظر تناسب دارای اندام متعادل‌تر و سالم‌تری هستند، در حالیکه زنان شهری از این مزیت بی‌بهره‌اند مگر اینکه خود ورزش را در برنامه کار روزمره‌شان بگنجانند.

زنان در معادن

زن امروز ایرانی همچنین گرایش خود را به امور اقتصادی و صنعتی نشان داده است بطوریکه نزدیک به پنجاه هزار نفر از زنان در کارگاه‌های صنعتی و ۲۸۲۱ نفر در کارهای ساختمانی و ۱۶۱۵ نفر در قسمت‌های فنی، آب و برق و گاز فعالیت دارند. جالب اینکه پاره‌ای از زنان فقط به کارهای صنعتی سبک یا سنگین اکتفا نکرده‌اند و کارهای سنگین‌تر، ازجمله کار در معادن، را نیز پذیرفته‌اند و طبق آماری که قبلاً نیز ذکر شد، ۱۰۷ نفر از زنان در معادن کشور به کار استخراج و تحقیق اشتغال دارند.

کار و سوادآموزی توأم

یکی از دلایل پایین بودن درصد اشتغال زنان کارگر تا سال‌های پیش از انقلاب سفید، نداشتن سواد و مهارت بود که این موضوع نیز بتدریج با تشکیل کلاس‌های پیکار با بیسوادی مرتفع شده و می‌شود و بر اساس آخرین آمار تا خرداد ماه سال ۵۴ نه هزار و چهار صد و سی و شش نفر از زنان کارگر موفق به دریافت گواهینامه کلاس‌های پیکار با بیسوادی شده‌اند و این رقم روز بروز رو به فزونی می‌رود.