پیام دکتر منوچهر اقبال رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران به مناسبت روز نفت ۹ امرداد ماه ۱۳۵۴

روز نفت ۹ امرداد ماه

درگاه نفت تصمیم‌های مجلس شورای ملی درباره نفت و گاز

ملی کردن نفت و قرارداد کنسرسیوم تا الغای قرارداد کنسرسیوم

پیام دکتر منوچهر اقبال رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران به مناسبت روز نفت ۹ امرداد ماه ۱۳۵۴

منابع و صنایع نفت که خود، به امر اعلیحضرت همایون شاهنشاه عظیم‌الشأن و رهبر محبوب ملت ایران در نهم مرداد ماه ۱۳۵۲ محرز و استوار گردید، فصل جدیدی از پیشرفت و عظمت در تاریخ نفت این کشور گشوده شد و گسترش دامنه‌دار و توسعه همه‌جانبه در رشته‌های مختلف این صنعت عظیم ملی پدید آمد. در دومین سالی که اکنون از روز تاریخی و فرخنده نهم مرداد می‌گذرد، موفقیت‌های چشم‌گیری در زمینه‌های گوناگون صنایع نفت و گاز و پتروشیمی و لوله‌سازی و ناوگان نفت‌کش حاصل گردیده و پیشرفت‌های بزرگی در جهت گسترش عملیات صنایع مزبور و ازدیاد عواید ایران از صدور نفت و گاز به دست آمده است.

با اقداماتی که از طریق سازمان اوپک در اجرای راهنمایی‌های مستقیم ذات اقدس همایونی به عمل آمده، عواید نفت ایران با جهش بزرگی افزایش یافته و از حدود هر بشکه ۲ دلار رسیده است. با احتساب این افزایش با وجودی که صادرات نفت خام ایران در سال ۱۹۷۴ فقط ۷/۱ درصد بیش ا ز سال ۱۹۷۳ بود ولی عواید نفتی ایران در این سال حدود ۵ برابر سال قبل گردید. یکی از طرح‌های بزرگ تأسیسات جدید صنعت نفت که در سال گذشته تکمیل گردید و در پیشگاه مبارک اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانوی ایران افتتاح گردید، پالایشگاه دوم تهران به ظرفیت سالانه ۸/۵ میلون متر مکعب و کارخانه روغن سازی پالایشگاه تهران به ظرفیت سالانه ۱۲۰۰۰۰ متر مکعب بود. با ایجاد پالایشگاه دوم تهران تولید و توزیع فرآورده‌های نفتی موردنیاز کشور به نحو کامل‌تری تأمین می‌گردد و در کارخانه روغن‌سازی پالایشگاه تهران سالانه ۲۵۰۰۰ متر مکعب برایت استاک که تابحال در هیچکدام از کارخانه‌های روغن‌سازی ایران ساخته نمی‌شد، تولید می‌شود. علاوه بر این‌ها، ساختمان دو پالایشگاه دیگر در تبریز و اصفهان طی سال گذشته طرح‌ریزی و آغاز گردید و اولین کلنگ ساختمانی پالایشگاه تبریز در ۲۲ خرداد ۱۳۵۴ به نام نامی شاهنشاه آریامهر به زمین زده شد. در زمینه تهیه و تأمین ناوگان نفت‌کش نیز پیشرفت قابل ملاحظه‌ای حاصل گردید. دو نفت‌کش غول‌پیکر به نام‌های آذرپاد و خارک که به ژاپن سفارش داده شده بود ساخته گردید و بهره‌برداری از نفت‌کش دویست و سی هزار تُنی آذرپاد طی مراسمی در ۳۱ فروردین ماه سال جاری در خارک آغاز شد. علاوه بر این‌ها موافقت‌نامه‌ای با شرکت نفت‌کش انگلیسی بی پی برای تأسیس ناوگان نفت‌کش که مشترکاً اداره خواهد شد، منعقد گردید. میزان مصرف فرآورده‌های نفتی در داخل کشور طی سال گذشته قریب ۱/۱۴ درصد افزایش یافت و به حدود ۱۷ میلیون متر مکعب رسید و تأسیسات پخش و جایگاه‌های فروشندگی مواد نفتی در سراسر کشور توسعه داده شد. مقدار صادرات مستقیم نفت خام اعم از مناطق نفت خیز جنوب و از محل قراردادهای نوع مشارکت توسط شرکت ملی نفت ایران قریب ۶/۲۸ درصد افزوده شد و به ۹/۲۰ تُن رسید. در سال گذشته شش قرارداد جدید اکتشاف و توسعه بر اساس قانون جدید نفت و با مزایایی بیش از قراردادهای قبلی با شرکت‌های خارجی منعقد گردید. در این قراردادها پیمانکار هیچگونه حقی برای دریافت نفت به بهای تمام شده ندارد و عملیات تولیدی رأساً به عهده شرکت ملی نفت ایران است. علاوه بر این، جمعاً قریب ۵۰ میلیون دلار پذیره نقدی طبق قراردادهای فوق از طرف دوم قراردادها دریافت شد. تأسیسات جدید برای توسعه ظرفیت بارگیری خارک در شرف ایجاد بوده، «طرح پنجم خارک» به مرحله اجرا درآمد.

عملیات اکتشاف و بهره‌برداری از میدان‌های جدید نفتی با موفقیت ادامه یافت. هفت میدان جدید نفتی و گازی بوجود آمد که حفاری یکصد چاه تکمیل گردید و میزان کل حفاری در سال گذشته حدود ۰۰۰/۳۳۶ متر بود. در سال گذشته اقدامات وسیعی برای توسعه بهره‌برداری از منابع گاز و گسترش شبکه‌های گازرسانی در شهرهای مختلف به عمل آمد. میزان صادرات گاز به اتحاد جماهیر شوروی به حدود ۱٫۹ میلیارد متر مکعب رسید و علاوه بر این، قریب ۲ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی توسط شرکت ملی گاز ایران در داخل کشور توزیع و مصرف گردید که این مقدار ۴۲ درصد بیش از میزان سال قبل بود. در زمینه صنایع پتروشیمی نیز پیشرفت‌های بزرگی حاصل گردید.

کارخانه کربنات و بی کربنات دوسود که مرحله اول توسعه مجتمع شیمیایی شیراز است، تکمیل گردید و در پیشگاه مبارک شاهنشاه آریامهر گشایش یافت. ساختمان کارخانه کاربن بلاک اهواز به پایان رسید و بهره‌برداری آزمایشی آن آغاز شد و طرح توسعه مجتمع پتروشیمی آبادان جهت افزایش تولید پولی ویلین کلراید تا میزان ۶۰ هزار تُن در سال به مرحله اجرا درآمد. همچنین اجرای طرح‌هایی برای توسعه مجتمع شیمیایی شیراز و مجتمع شیمیایی شاهپور آغاز گردیده است. کارهای اجرایی مجتمع‌های شرکت سهامی پتروشیمی ایران - ژاپن و شرکت سهامی ایران- نیپون بخوبی پیشرفت نمود. اجرای طرح‌های پژوهشی شرکت ملی نفت ایران در زمینه‌های مختلف مورد نیاز صنعت نفت ادامه یافت. برنامه‌های آموزشی حرفه‌ای و فنی وسیعی به منظور تربیت افراد شایسته مورد نیاز در صنایع نفت اجرا گردید و به کمک‌ها و همکاری‌های پر ارج با دانشگاه‌های کشور ادامه داده شد. به منظور آشنایی عمومی با فعالیت‌ها و پیشرفت‌های صنعت نفت برنامه‌های خاصی در داخل کشور از طریق جراید و رادیو و تلویزیون اجرا گردید و همچنین بوسیله انتشار کتب و نشریات علمی و فنی و دائر نمودن نمایشگاه‌های عکس به بالا بردن سطح معلومات عمومی درباره صنعت نفت ایران کمک گردید. در سال گذشته نسبت به تأمین خدمات درمانی و بهداشتی و توسعه وسایل رفاه و آسایش و همچنین تسهیلات ورزشی و تفریحات سالم برای کارکنان صنعت نفت و افراد خانواده‌های آنان توجه خاصی شد و اقدامات شایسته‌ای به عمل آمد. بدون شک، پیشرفت‌های و موفقیت‌هایی که در سال گذشته نصیب صنعت نفت ایران گردید و شمه‌ای از آن‌ها در این جا ذکر شد، جز در پرتو عنایات خاص و رهبری‌های داهیانه شاهنشاه آریامهر امکان‌پذیر و میسر نبوده است.

اینک فرا رسیدن جشن روز نفت و آغاز سومین سال حاکمیت مطلق ایران بر منابع و صنایع نفت را تبریک می‌گویم و از ایزد متعال مسئلت می‌نمایم که همگی ما را در اجرای منویات ملوکانه و کوشش در راه خدمت به شاهنشاه عظیم‌الشأن و میهن عزیز خود بیش از پیش موفق و پیروز گردند.