نمایش مبدأ برای نظامی (هفت پیکر)/روز پنجشنبه است روزی خوب

{{سرصفحه
| عنوان = [[نظامی (هفت پیکر)]]
| مؤلف = نظامی
| قسمت =(روز پنجشنبه است روزی خوب)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|روز پنجشنبه است روزی خوب|وز سعادت به مشتری منسوب}}
{{ب|چون دم صبح گفت نافه گشای|عود را سوخت خاک صندل سای}}
{{ب|بر نمودار خاک صندل فام|صندلی کرد شاه جامه و جام}}
{{ب|آمد از گنبد کبود برون|شد به گنبد سرای صندل گون}}
{{ب|باده خورشد ز دست لعبت چین|واب کوثر ز دست حورالعین}}
{{ب|تا شب از دست حور می می‌خورد|وز می خورده خرمی می‌کرد}}
{{ب|صدف این محیط کحلی رنگ|چو برآمود در به کام نهنگ}}
{{ب|شاه ازان تنگ چشم چین پرورد|خواست کز خاطرش فشاند گرد}}
{{ب|بانوی چین ز چهره چین بگشاد|وز رطب جوی انگبین بگشاد}}
{{ب|گفت کای زنده از تو جان جهان|برترین پادشاه پادشهان}}
{{ب|بیشتر زانکه ریگ در صحراست|سنگ در کوه و آب در دریاست}}
{{ب|عمر بادت که هست بختت یار|بادی از عمر و بخت برخوردار}}
{{ب|ای چو خورشید روشنائی بخش|پادشا بلکه پادشائی بخش}}
{{ب|من خود اندیشناک پیوسته|زین زبان شکسته و بسته}}
{{ب|و آنگهی پیش راح ریحانی|کرد باید سکاهن افشانی}}
{{ب|لیک چون شه نشاط جان خواهد|وز پی خنده زعفران خواهد}}
{{ب|کژ مژی را خریطه بگشایم|خنده‌ای در نشاطش افزایم}}
{{ب|گویم ار زانکه دلپذیر آید|در دل شاه جایگیر آید}}
{{ب|چون دعا کرد ماه مهر پرست|شاه را بوسه داد بر سر دست}}
{{ب|گفت وقتی ز شهر خود دو جوان|سوی شهری دگر شدند روان}}
{{ب|هریکی در جوال گوشه خویش|کرده ترتیب راه توشه خویش}}
{{ب|نام این خیر و نام آن شر بود|فعل هریک به نام درخور بود}}
{{ب|چون بریدند روزکی دو سه راه|توشه‌ای را که داشتند نگاه}}
{{ب|خیر می‌خورد و شر نگه می‌داشت|این غله می‌درود و آن می‌کاشت}}
{{ب|تا رسیدند هر دو دوشادوش|به بیابانی از بخار بجوش}}
{{ب|کوره‌ای چون تنور از آتش گرم|کاهن از وی چو موم گشتی نرم}}
{{ب|گرمسیری ز خشک ساری بوم|کرده باد شمال را به سموم}}
{{ب|شر خبر داشت کان زمین خراب|دوریی درد و ندارد آب}}
{{ب|مشکی از آب کرده پنهان پر|در خریطه نگاهداشت چو در}}
{{ب|خیر فارغ که آب در راهست|بی‌خبر کاب نیست آن چاهست}}
{{ب|در بیابان گرم و راه دراز|هر دو می‌تاختند با تک و تاز}}
{{ب|چون به گرمی شدند روزی هفت|آب شر ماند و آب خیر برفت}}
{{ب|شر که آن آبرا ز خیر نهفت|با وی از خیر و شر حدیث نگفت}}
{{ب|خیر چون دید کو ز گوهر بد|دارد آبی در آبگینه خود}}
{{ب|وقت وقت از رفیق پنهانی|می‌خورد چون رحیق ریحانی}}
{{ب|گرچه در تاب تشنگی می‌سوخت|لب به دندان ز لابه برمی‌دوخت}}
{{ب|تشنه در آب او نظر می‌کرد|آب دندانی از جگر می‌خورد}}
{{ب|تا به حدی که خشک شد جگرش|باز ماند از گشادگی نظرش}}
{{ب|داشت با خود دو لعل آتش رنگ|آب دارنده و آبشان در سنگ}}
{{ب|می‌چکید آب ازان دو لعل نهان|آب دیده ولی نه آب دهان}}
{{ب|حالی آن لعل آبدار گشاد|پیش آن ریگ آبدار نهاد}}
{{ب|گفت مردم ز تشنگی دریاب|آتشم را بکش به لختی آب}}
{{ب|شربتی آب از آن زلال چو نوش|یا به همت ببخش یا بفروش}}
{{ب|این دو گوهر در آب خویش انداز|گوهرم را به آب خود بنواز}}
{{ب|شر که خشم خدای باد بر او|نام خود را ورق گشاد بر او}}
{{ب|گفت کز سنگ چشمه بر متراش|فارغم زین فریب فارغ باش}}
{{ب|می‌دهی گوهرم به ویرانی|تا به آباد شهر بستانی}}
{{ب|چه حریفم که این فریب خورم|من ز دیو آدمی فریب‌ترم}}
{{ب|نرسد وقت چاره سازی من|مهره تو به حقه بازی من}}
{{ب|صد هزاران چنین فسون و فریب|کرده‌ام از مقامری به شکیب}}
{{ب|نگذارم که آب من بخوری|چون به شهر آیی آب من ببری}}
{{ب|آن گهر چون ستانم از تو به راز|کز منش عاقبت ستانی باز}}
{{ب|گهری بایدم که نتوانی|کز منش هیچ گونه بستانی}}
{{ب|خبر گفت آن چه گوهر است بگوی|تا سپارم به دست گوهرجوی}}
{{ب|گفت شر آن دو گوهر بصرست|کاین ازان آن از این عزیزترست}}
{{ب|چشمها را به من فروش به آب|ور نه زین آبخورد روی بتاب}}
{{ب|خیر گفت از خدا نداری شرم|کاب سردم دهی به آتش گرم}}
{{ب|چشمه گیرم که خوشگوار بود|چشم کندن بگو چه کار بود}}
{{ب|چون من از چشم خود شوم درویش|چشمه گر صد شود چه سود از بیش}}
{{ب|چشم دادن ز بهر چشمه نوش|چون توان؟ آب را به زر بفروش}}
{{ب|لعل بستان و آنچه دارم چیز|بدهم خط بدانچه دارم نیز}}
{{ب|به خدای جهان خورم سوگند|که بدین داوری شوم خرسند}}
{{ب|چشم بگذار بر من ای سره مرد|سرد مهری مکن به آبی سرد}}
{{ب|گفت شر کاین سخن فسانه بود|تشنه را زین بسی بهانه بود}}
{{ب|چشم باید گهر ندارد سود|کین گهر بیش از این تواند بود}}
{{ب|خیر در کار خویش خیره بماند|آب چشمی بر آب چشمه فشاند}}
{{ب|دید کز تشنگی بخواهد مرد|جان ازان جایگه نخواهد برد}}
{{ب|دل گرمش به آب سرد فریفت|تشنه‌ای کو کز آب سرد شکیفت}}
{{ب|گفت برخیز تیغ و دشنه بیار|شربتی آب سوی تشنه بیار}}
{{ب|دیده آتشین من برکش|واتشم را بکش به آبی خوش}}
{{ب|ظن چنین برد کز چنان تسلیم|یابد امیدواری از پس بیم}}
{{ب|شر که آن دید دشنه باز گشاد|پیش آن خاک تشنه رفت چو باد}}
{{ب|در چراغ دو چشم او زد تیغ|نامدش کشتن چراغ دریغ}}
{{ب|نرگسی را به تیغ گلگون کرد|گوهری را ز تاج بیرون کرد}}
{{ب|چشم تشنه چو کرده بود تباه|آب ناداده کرد همت راه}}
{{ب|جامه و رخت و گوهرش برداشت|مرد بی دیده را تهی بگذاشت}}
{{ب|خیر چون رفته دید شر ز برش|نبد آگاهیی ز خیر و شرش}}
{{ب|بر سر خون و خاک می‌غلتید|به که چشمش نبد که خود را دید}}
{{ب|بود کردی ز مهتران بزرگ|گله‌ای داشت دور از آفت گرگ}}
{{ب|چارپایان خوب نیز بسی|کانچنان چارپا نداشت کسی}}
{{ب|خانه‌ای هفت و هشت با او خویش|او توانگر بد آن دگر درویش}}
{{ب|کرد صحرا نشین کوه نورد|چون بیابانیان بیابان گرد}}
{{ب|از برای علف به صحرا گشت|گله را می‌چراند دشت به دشت}}
{{ب|هر کجا دیدی آبخورد و گیاه|کردی آنجا دو هفته منزلگاه}}
{{ب|چون علف خورد جای را می‌ماند|گله بر جانب دگر می‌راند}}
{{ب|از قضا را دران دو روز نه دیر|پنجه آنجا گشاده بود چو شیر}}
{{ب|کرد را بود دختری به جمال|لعبتی ترک چشم و هندو خال}}
{{ب|سروی آب از رگ جگر خورده|نازنینی به ناز پرورده}}
{{ب|رسن زلف تا به دامن بیش|کرده مه را رسن به گردن خویش}}
{{ب|جعد بر جعد چون بنفشه باغ|به سیاهی سیه‌تر از پر زاغ}}
{{ب|سحر غمزش که بود از افسون مست|بر فریب زمانه یافته دست}}
{{ب|خلق از آن سحر بابلی کردن|دلنهاده به بابلی خوردن}}
{{ب|شب ز خالش سواد یافته بود|مه ز تابندگیش تافته بود}}
{{ب|تنگی پسته شکر شکنش|بوسه را راه بسته بر دهنش}}
{{ب|آن خرامنده ماه خرگاهی|شد طلبکار آب چون ماهی}}
{{ب|خانیی آب بود دور از راه|بود ازان خانی آب آن به نگاه}}
{{ب|کوزه پر کرد ازاب آن خانی|تا برد سوی خانه پنهانی}}
{{ب|ناگهان ناله‌ای شنید از دور|کامد از زخم خورده‌ای رنجور}}
{{ب|بر پی ناله شد چو ناله شنید|خسته در خاک و خون جوانی دید}}
{{ب|دست و پائی ز درد می‌افشاند|در تضرع خدای را می‌خواند}}
{{ب|نازنین را ز سر برون شد ناز|پیش آن زخم خورده رفت فراز}}
{{ب|گفت ویحک چه کس توانی بود|این‌چنین خاکسار و خون‌آلود}}
{{ب|این ستم بر جوانی تو که کرد|وینچنین زینهار بر تو که خورد}}
{{ب|خیر گفت ای فرشته فلکی|گر پری زاده‌ای وگر ملکی}}
{{ب|کار من طرفه بازیی دارد|قصه من درازیی دارد}}
{{ب|مردم از تشنگی و بی آبی|تشنه را جهد کن که دریابی}}
{{ب|آب اگر نیست رو که من مردم|ور یکی قطره هست جان بردم}}
{{ب|ساقی نوش لب کلید نجات|دادش آبی به لطف آب حیات}}
{{ب|تشنه گرم دل ز شربت سرد|خورد بر قدر آنکه شاید خورد}}
{{ب|زنده شد جان پژمریده او|شاد گشت آن چراغ دیده او}}
{{ب|دیده‌ای را کنده بود ز جای|درهم افکند و بر نام خدای}}
{{ب|گر خراشیده شد سپیدی توز|مقله در پیه مانده بود هنوز}}
{{ب|آنقدر زور دید در پایش|که برانگیخت شاید از جایش}}
{{ب|پیه در چشم او نهاد و ببست|وز سر مردمی گرفتش دست}}
{{ب|کرد جهدی تمام تا برخاست|قایدش گشت و برد بر ره راست}}
{{ب|تا بدانجا که بود بنگه او|مرد بی دیده بود همره او}}
{{ب|چاکری را که اهل خانه شمرد|دست او را به دست او سپرد}}
{{ب|گفت آهسته تا نرنجانی|بر در ما برش به آسانی}}
{{ب|خویشتن رفت پیش مادر زود|سرگذشتی که دید باز نمود}}
{{ب|گفت مادر چرا رها کردی|کامدی با خودش نیاوردی}}
{{ب|تا مگر چاره‌ای نموده شدی|کاندکی راحتش فزوده شدی}}
{{ب|گفت کاوردم ار به جان برسد|چشم دارم که این زمان برسد}}
{{ب|چاکری کو به خانه راه آورد|خسته را سوی خوابگاه آورد}}
{{ب|جای کردند و خوان نهادنش|شوربا و کباب دادندش}}
{{ب|مرد گرمی رسیده با دم سرد|خورد لختی و سر نهاد به درد}}
{{ب|کرد کامد شبانگه از صحرا|تا خورد آنچه بشکند صفرا}}
{{ب|دید چیزی که آن نه عادت بود|جوش صفراش ازان زیادت بود}}
{{ب|بیهشی خسته دید افتاده|چون کسی زخم خورده جان داده}}
{{ب|گفت کین شخص ناتوان از کجاست|واینچین ناتوان و خسته چراست}}
{{ب|آنچه بر وی گذشته بود نخست|کس ندانست شرح آن به درست}}
{{ب|قصه چشم کندنش گفتند|که به الماس جزع او سفتند}}
{{ب|کرد چون دیدگان جگر خسته|شد ز بی دیده‌ای نظر بسته}}
{{ب|گفت کز شاخ آن درخت بلند|باز بایست کرد برگی چند}}
{{ب|کوفتن برگ و آب ازو ستدن|سودن آنجا وتاب ازو ستدن}}
{{ب|گر چنین مرهمی گرفتی ساز|یافتی دیده روشنائی باز}}
{{ب|رخنه دیده گرچه باشد سخت|به شود زاب آن دو برگ درخت}}
{{ب|پس نشان داد کاندرخت کجاست|گفت از آن آبخورد که خانی ماست}}
{{ب|هست رسته کهن درختی نغز|کز نسیمش گشاده گردد مغز}}
{{ب|ساقش از بیخ برکشیده دو شاخ|دوریی در میان هردو فراخ}}
{{ب|برگ یک شاخ ازو چو حله حور|دیده رفته را درآرد نور}}
{{ب|برگ شاخ دگر چو آب حیات|صرعیان را دهد ز صرع نجات}}
{{ب|چون ز کرد آن شنید دختر کرد|دل به تدبیر آن علاج سپرد}}
{{ب|لابه‌ها کرد و از پدر درخواست|تا کند برگ بینوائی راست}}
{{ب|کرد چون دید لابه کردن سخت|راه برداشت رفت سوی درخت}}
{{ب|باز کرد از درخت مشتی برگ|نوشداروی خستگان از مرگ}}
{{ب|آمد آورد نازنین برداشت|کوفت چندانکه مغز باز گذاشت}}
{{ب|کرد صافی چنانکه درد نماند|در نظرگاه دردمند فشاند}}
{{ب|دارو و دیده را بهم دربست|خسته از درد ساعتی بنشست}}
{{ب|دیده بر بخت کارساز نهاد|سر به بالین تخت باز نهاد}}
{{ب|بود تا پنج روز بسته سرش|و آن طلاها نهاده بر نظرش}}
{{ب|روز پنجم خلاص دادندش|دارو از دیده برگشادندش}}
{{ب|چشم از دست رفته گشت درست|شد به عینه چنانکه بود نخست}}
{{ب|مرد بی دیده برگشاد نظر|چون دو نرگس که بشکفد به سحر}}
{{ب|خیر کان خیر دید برد سپاس|کز رمد رسته شد چو گاو خراس}}
{{ب|اهل خانه ز رنج دل رستند|دل گشادند و روی بربستند}}
{{ب|از بسی رنجها که بر وی برد|مهربان گشته بود دختر کرد}}
{{ب|چون دو نرگس گشاد سرو بلند|درج گوهر گشاده گشت ز بند}}
{{ب|مهربان‌تر شد آن پریزاده|بر جمال جوان آزاده}}
{{ب|خیر نیز از لطف رسانی او|مهربان شد ز مهربانی او}}
{{ب|گرچه رویش ندیده بود تمام|دیده بودش به وقت خیز و خرام}}
{{ب|لفظ شیرین او شنیده بسی|لطف دستش بدو رسیده بسی}}
{{ب|دل درو بسته بود و آن دلبند|هم درو بسته دل زهی پیوند}}
{{ب|خیر با کرد پیر هر سحری|بستی از راه چاکری کمری}}
{{ب|به شتربانی و گله‌داری|کردی آهستگی و هشیاری}}
{{ب|از گله دور کردی آفت گرگ|داشتی پاس جمله خرد و بزرگ}}
{{ب|کرد صحرا رو بیابانی|چون از او یافت آن تن‌آسانی}}
{{ب|به تولای خود عزیزش کرد|حاکم خان و مان و چیزش کرد}}
{{ب|خیر چون شد به خانه در گستاخ|قصه جستجوی گشت فراخ}}
{{ب|باز جستند حال دیده او|کز که بود آن ستم رسیده او}}
{{ب|خیر از ایشان حدیث شر ننهفت|هرچه بودش ز خیر و شر همه گفت}}
{{ب|قصه گوهر و خریدن آب|کاتش تشنگیش کرد کباب}}
{{ب|وانکه از دیده گوهرش برکند|به دگر گوهرش رساند گزند}}
{{ب|این گهر سفت و آن گهر برداشت|واب ناداده تشنه را بگذاشت}}
{{ب|کرد کان داستان شنید ز خیر|روی بر خاک زد چو راهب دیر}}
{{ب|کانچنان تند باد بی اجلی|نرساند این شکوفه را خللی}}
{{ب|چون شنیدند کان فرشته سرشت|چه بلا دید ازان زبانی زشت}}
{{ب|خیر از نام گشت نامی‌تر|شد بر ایشان ز جان گرامی‌تر}}
{{ب|داشتندش چنانکه باید داشت|نازنین خدمتش به کس نگذاشت}}
{{ب|روی بسته پرستشی می‌کرد|آب می‌داد و آتشی می‌خورد}}
{{ب|خیر یکباره دل بدو بسپرد|از وی آن جان که باز یافت نبرد}}
{{ب|کرد بر یاد آن گرامی در|خدمت گاو و گوسپند و شتر}}
{{ب|گفت ممکن نشد که این دلبند|با چو من مفلسی کند پیوند}}
{{ب|دختری را بدین جمال و کمال|نتوان یافت بی خزینه و مال}}
{{ب|من که نانشان خورم به درویشی|کی نهم چشم خویش بر خویشی}}
{{ب|به ازان نیست کز چنین خطری|زیرکانه برآورم سفری}}
{{ب|چون بر این قصه هفته‌ای بگذشت|شامگاهی به خانه رفت از دشت}}
{{ب|دل ز تیمار آن عروس به رنج|چون گدائی نشسته بر سر گنج}}
{{ب|تشنه و در برابر آب زلال|تشنه‌تر زانکه بود اول حال}}
{{ب|آنشب از رخنه‌ای که داشت دلش|ز آب دیده شکوفه کرد گلش}}
{{ب|گفت با کرد کای غریب نواز|از غریبان بسی کشیدی ناز}}
{{ب|نور چشمم بنا نهاده تست|دل و جان هر دو باز داده تست}}
{{ب|چون به خوان ریزه تو پروردم|نعمت از خوان تو بسی خوردم}}
{{ب|داغ تو برتر از جبین منست|شکر تو بیش از آفرین منست}}
{{ب|گر بجوئی درون و بیرونم|بوی خوان تو آید از خونم}}
{{ب|خوان بر سر بر این ندارم دست|سر بر خوان اگر بخواهی هست}}
{{ب|بیش از این میهمان نشاید بود|نمکی بر جگر نشاید سود}}
{{ب|بر قیاس نواله خواری تو|ناید از من سپاس داری تو}}
{{ب|مگرم هم به فضل خویش خدای|دهد آنچه آورم حق تو بجای}}
{{ب|گرچه تیمار یابم از دوری|خواهم از خدمت تو دستوری}}
{{ب|دیرگاهست کز ولایت خویش|دورم از کار و از کفایت خویش}}
{{ب|عزم دارم که بامداد پگاه|سوی خانه کنم عزیمت راه}}
{{ب|گر به صورت جدا شوم ز برت|نبرد همتم ز خاک درت}}
{{ب|چشم دارم به چون تو چشمه نور|که ز دوری دلم نداری دور}}
{{ب|همتم را گشاده بال کنی|وانچه خوردم مرا حلال کنی}}
{{ب|چون سخن گو سخن به آخر برد|در زد آتش به خیل خانه کرد}}
{{ب|گریه کردی از میان برخاست|های هائی فتاد در چپ و راست}}
{{ب|کرد گریان و کرد زاده بتر|مغزها خشک و دیده‌ها شد تر}}
{{ب|از پس گریه سر فرو بردند|گوئی آبی بدند کافسردند}}
{{ب|سر برآورد کرد روشن رای|کرد خالی ز پیشکاران جای}}
{{ب|گفت با خیر کای جوان به هوش|زیرک و خوب و مهربان و خموش}}
{{ب|رفته گیرت به شهر خود باری|خورده از همرهی دگر خاری}}
{{ب|نعمت و ناز و کامگاری هست|بر همه نیک و بد تو داری دست}}
{{ب|نیک مردان به بد عنان ندهند|دوستان را به دشمنان ندهند}}
{{ب|جز یکی دختر عزیز مرا|نیست و بسیار هست چیز مرا}}
{{ب|دختر مهربان خدمت دوست|زشت باشد که گویمش نه نکوست}}
{{ب|گرچه در نافه است مشک نهان|آشکاراست بوی او به جهان}}
{{ب|گر نهی دل به ما و دختر ما|هستی از جان عزیزتر بر ما}}
{{ب|بر چنین دختری به آزادی|اختیارت کنم به دامادی}}
{{ب|وانچه دارم ز گوسفند و شتر|دهمت تا ز مایه گردی پر}}
{{ب|من میان شما به نعمت و ناز|می‌زیم تا رسد رحیل فراز}}
{{ب|خیر کین خوشدلی شنید ز کرد|سجده‌ای آنچنانکه شاید برد}}
{{ب|چون بدین خرمی سخن گفتند|از سر ناز و دلخوشی خفتند}}
{{ب|صبح هرون صفت چو بست کمر|مرغ نالید چون جلاجل زر}}
{{ب|از سر طالع همایون بخت|رفت سلطان مشرقی بر تخت}}
{{ب|کرد خوشدل ز خوابگه برخاست|کرد کار نکاح کردن راست}}
{{ب|به نکاحی که اصل پیوندست|تخم اولاد ازو برومندست}}
{{ب|دختر خویش را سپرد به خیر|زهره را داد با عطارد سیر}}
{{ب|تشنه مرده آب حیوان یافت|نور خورشید بر شکوفه بتافت}}
{{ب|ساقی نوش لب به تشنه خویش|شربتی داد از آب کوثر بیش}}
{{ب|اولش گرچه آب خانی داد|آخرش آب زندگانی داد}}
{{ب|شادمان زیستند هر دو به هم|زآنچه باید نبود چیزی کم}}
{{ب|عهد پیشینه یاد می‌کردند|وآنچه‌شان بود شاد می‌خوردند}}
{{ب|کرد هر مایه‌ای که با خود داشت|بر گرانمایگان خود بگذاشت}}
{{ب|تا چنان شد که خان و مان و رمه|به سوی خیر بازگشت همه}}
{{ب|چون از آن مرغزار آب و درخت|برگرفتند سوی صحرا رخت}}
{{ب|خیر شد زی درخت صندل بوی|که ازو جانش گشت درمان جوی}}
{{ب|نه ز یک شاخ کز ستون دو شاخ|چید بسیار برگهی فراخ}}
{{ب|کرد از آن برگها دو انبان پر|تعبیه در میان بار شتر}}
{{ب|آن یکی بد علاج صرع تمام|وان دگر خود دوای دیده به نام}}
{{ب|با کس احوال برگ باز نگفت|آن دوا را ز دیده داشت نهفت}}
{{ب|تا به شهری شتافتند ز راه|که درو صرع داشت دختر شاه}}
{{ب|گرچه بسیار چاره می‌کردند|به نمی‌شد دریغ می‌خوردند}}
{{ب|هر پزشگی که بود دانش بهر|آمده بر امید شهر به شهر}}
{{ب|تا برند از طریق چاره‌گری|آفت دیو را ز پیش پری}}
{{ب|پادشه شرط کرده بود نخست|که هرانکو کند علاج درست}}
{{ب|دختر او را دهم به آزادی|ارجمندش کنم به دامادی}}
{{ب|وانکه بیند جمال این دختر|نکند چاره سازی درخور}}
{{ب|بر وی از تیغ ترکتاز کنم|سرش از تن به تیغ باز کنم}}
{{ب|بی دوائی که دید آن بیمار|کشت چندین پزشک در تیمار}}
{{ب|سر بریده شده هزار طبیب|چه ز شهری چه مردمان غریب}}
{{ب|این سخن گشت در ولایت فاش|لیک هر یک به آرزوی معاش}}
{{ب|سر خود را به باد برمی‌داد|در پی خون خویش می‌افتاد}}
{{ب|خیر کز مردم این سخن بشنید|آن خلل را خلاص با خود دید}}
{{ب|کس فرستاد و پادشه را گفت|کز ره این خار من توانم رفت}}
{{ب|نبرم رنج او به فضل خدای|واورم با تو شرط خویش به جای}}
{{ب|لیک شرط آن بود به دستوری|کز طمع هست بنده را دوری}}
{{ب|این دوا را که رای خواهم کرد|از برای خدای خواهم کرد}}
{{ب|تا خدایم به وقت پیروزی|کند اسباب این غرض روزی}}
{{ب|چونکه پیغام او رسید به شاه|شاه دادش به دست بوسی راه}}
{{ب|خیر شد خدمتی به واجب کرد|شاه پرسید و گفت کای سره مرد}}
{{ب|چیست نام تو؟ گفت نامم خیر|کاخترم داد از سعادت سیر}}
{{ب|شاه نامش خجسته دید به فال|گفت کای خیرمند چاره سگال}}
{{ب|در چنین شغل نیک فرجامت|عاقبت خیر باد چون نامت}}
{{ب|وانگه او را به محرمی بسپرد|تا به خلوت سرای دختر برد}}
{{ب|پیکری دید خیر چون خورشید|سروی ازباد صرع گشته چو بید}}
{{ب|گاو چشمی چو شیر آشفته|شب نیاسوده روز ناخفته}}
{{ب|اندکی برگ ازان خجسته درخت|داشت با خود گره برو زده سخت}}
{{ب|سود و زان سوده شربتی برساخت|سرد و شیرین که تشنه را بنواخت}}
{{ب|داد تا شاهزاده شربت خورد|وز دماغش فرو نشست آن گرد}}
{{ب|رست ازان ولوله که سودا بود|خوردن و خفتنش به یک جا بود}}
{{ب|خیر چون دید کان شکفته بهار|خفت و ایمن شد از نهیب غبار}}
{{ب|شد برون زان سرای مینوفش|سر سوی خانه کرد با دل خوش}}
{{ب|وان پری‌رخ سه روز خفته بماند|با پدر حال خود نگفته بماند}}
{{ب|در سیم روز چونکه سر برداشت|خورد آن چیزها که درخور داشت}}
{{ب|شه که این مژده‌اش به گوش رسید|پای بی کفش در سرای دوید}}
{{ب|دختر خویش را به هوش و به رای|دید بر تخت در میان سرای}}
{{ب|روی بر خاک زد به دختر گفت|کی به جز عقل کس نیافته جفت}}
{{ب|چونی از خستگی و رنجوری|کز برت باد فتنه را دوری}}
{{ب|دختر شرمگین ز حشمت شاه|بر خود آیین شکر داشت نگاه}}
{{ب|شاه رفت از سرای پرده برون|اندهش کم شد و نشاط فزون}}
{{ب|داد دختر به محرمی پیغام|تا بگوید به شاه نیکو نام}}
{{ب|که شنیدم که در جریده جهد|پادشا را درست باشد عهد}}
{{ب|چون به هنگام تیغ تارک سای|شرط خویش آورید شاه به جای}}
{{ب|با سری کو به تاج شد در خورد|عهد خود را درست باید کرد}}
{{ب|تا چو عهدش بود به تیغ درست|به گه تاج هم نباشد سست}}
{{ب|صد سر ازتیغ یافت گزند|گو یکی سر به تاج باش بلند}}
{{ب|آنکه زو شد مرا علاج پدید|وز وی این بند بسته یافت کلید}}
{{ب|کار او را به ترک نتوان گفت|کز جهانم جز او نباشد جفت}}
{{ب|به که ما دل ز عهد نگشاییم|وز چنین عهده‌ای برون آییم}}
{{ب|شاه را نیز رای آن برخاست|که کند عهد خویشتن را راست}}
{{ب|خیر آزاده را به حضرت شاه|باز جستند و یافتند به راه}}
{{ب|گوهری یافته شمردندش|در زمان نزد شاه بردندش}}
{{ب|شاه گفت ای بزرگوار جهان|رخ چه داری ز بخت خویش نهان}}
{{ب|خلعت خاص دادش از تن خویش|از یکی مملکت به قیمت بیش}}
{{ب|بجز این چند زینت دگرش|کمر زر حمایل گهرش}}
{{ب|کله بستند گرد شهر و سرای|شهریان ساختند شهر آرای}}
{{ب|دختر آمد ز طاق گوشه بام|دید داماد را چو ماه تمام}}
{{ب|چابک و سرو قد و زیبا روی|غالیه خط جوان مشگین موی}}
{{ب|به رضای عروس و رای پدر|خیر داماد شد به کوری شر}}
{{ب|بر در گنج یافت سلطان دست|مهر آنچش درست بود شکست}}
{{ب|عیش ازان پس به کام دل می‌راند|نقش خوبی و خوشدلی می‌خواند}}
{{ب|شاه را محتشم وزیری بود|خلق را نیک دستگیری بود}}
{{ب|دختری داشت دلربای و شگرف|چهره چون خون زاغ بر سر برف}}
{{ب|آفت آبله رسیده به ماه|ز ابله دیده‌هاش گشته تباه}}
{{ب|خواست دستوریی در آن دستور|که دهد خیر چشم مه را نور}}
{{ب|هم به شرطی که شاه کرد نخست|کرد مه را دوای خیر درست}}
{{ب|وان دگر نیز گشت با او جفت|گوهری بین که چند گوهر سفت}}
{{ب|یافت خیر از نشاط آن سه عروس|تاج کسری و تخت کیکاوس}}
{{ب|گاه با دختر وزیر نشست|بر همه کام خویش یافته دست}}
{{ب|چشم روشن گهی به دختر شاه|کاین چو خورشید بود و آن چون ماه}}
{{ب|شادمانه گهی به دختر کرد|به سه نرد ازجهان ندب می‌برد}}
{{ب|تا چنان شد که نیکخواهی بخت|برساندش به پادشاهی و تخت}}
{{ب|ملک آن شهر در شمار گرفت|پادشاهی برو قرار گرفت}}
{{ب|از قضا سوی باغ شد روزی|تا کند عیش با دل افروزی}}
{{ب|شر که همراه بود در سفرش|گشت سر دلش قضای سرش}}
{{ب|با جهودی معاملت می‌ساخت|خیر دید آن جهود را بشناخت}}
{{ب|گفت این شخص را به وقت فراغ|از پس من بیاورید به باغ}}
{{ب|او سوی باغ رفت و خوش بنشست|کرد پیش ایستاده تیغ به دست}}
{{ب|شر درآمد فراخ کرده جبین|فارغ از خیر بوسه داد زمین}}
{{ب|گفت خیرش بگو که نام تو چیست|ایکه خواهد سر تو بر تو گریست}}
{{ب|گفت نامم مبشر سفری|در همه کارنامه هنری}}
{{ب|خیر گفتا که نام خویش بگوی|روی خود را به خون خویش بشوی}}
{{ب|گفت بیرون ازین ندارم نام|خواه تیغم نمای و خواهی جام}}
{{ب|گفت خیر ای حرامزاده خس|هست خونت حلال بر همه کس}}
{{ب|شر خلقی که با هزار عذاب|چشم آن تشنه کندی از پی آب}}
{{ب|وان بتر شد که در چنان تابی|بردی آب وندادیش آبی}}
{{ب|گوهر چشم و گوهر کمرش|هر دو بردی و سوختی جگرش}}
{{ب|منم آن تشنه گهر برده|بخت من زنده بخت تو مرده}}
{{ب|تو مرا کشتی و خدای نکشت|مقبل آن کز خدای گیرد پشت}}
{{ب|دولتم چون خدا پناهی داد|اینکم تاج و تخت شاهی داد}}
{{ب|وای بر جان تو که بد گهری|جان بری کرده‌ای و جان نبری}}
{{ب|شر که در روی خیر دید شناخت|خویشتن زود بر زمین انداخت}}
{{ب|گفت زنهار اگرچه بد کردم|در بد من مبین که خود کردم}}
{{ب|آن نگر کاسمان چابک سیر|نام من شر نهاد و نام تو خیر}}
{{ب|گر من آن با تو کرده‌ام ز نخست|کاید از نام چون منی به درست}}
{{ب|با من آن کن تو در چنین خطری|کاید از نام چون تو ناموری}}
{{ب|خیرکان نکته رفت بر یادش|کرد حالی ز کشتن آزادش}}
{{ب|شر چو از تیغ یافت آزادی|می‌شد و می‌پرید از شادی}}
{{ب|کرد خونخواره رفت بر اثرش|تیغ زد وز قفا برید سرش}}
{{ب|گفت اگرخیر هست خیراندیش|تو شری جز شرت نیاید پیش}}
{{ب|در تنش جست و یافت آن دو گهر|تعبیه کرده در میان کمر}}
{{ب|آمد آورد پیش خیر فراز|گفت گوهر به گوهر آمد باز}}
{{ب|خیر بوسید و پیش او انداخت|گوهری ار به گوهری بنواخت}}
{{ب|دست بر چشم خود نهاد و بگفت|کز تو دارم من این دو گوهر جفت}}
{{ب|این دو گوهر بدان شد ارزانی|کاین دو گوهر بدوست نورانی}}
{{ب|چونکه شد کارهای خیر به کام|خلق ازو دید خیرهای تمام}}
{{ب|دولت آنجا که راهبر گردد|خار خرما و خاره زر گردد}}
{{ب|چون سعادت بدو سپرد سریر|آهنش نقره شد پلاس حریر}}
{{ب|عدل را استوار کاری داد|ملک را بر خود استواری داد}}
{{ب|برگهائی کزان درخت آورد|راحت رنجهای سخت آورد}}
{{ب|وقت وقت از برای دفع گزند|تاختی سوی آن درخت بلند}}
{{ب|آمدی زیر آن درخت فرود|دادی آن بوم را سلام و درود}}
{{ب|بر هوای درخت صندل بوی|جامه را کرده بود صندل شوی}}
{{ب|جز به صندل خری نکوشیدی|جامه جز صندلی نپوشیدی}}
{{ب|صندل سوده درد سر ببرد|تب ز دل تابش از جگر ببرد}}
{{ب|ترک چینی چو این حکایت چست|به زبان شکسته کرد درست}}
{{ب|شاه جای از میان جان کردش|یعنی از چشم بد نهان کردش}}
{{پایان شعر}}