نمایش مبدأ برای نظامی (لیلی و مجنون)/روزی و چه روز عالم افروز

{{سرصفحه
| عنوان = [[نظامی (لیلی و مجنون)]]
| مؤلف = نظامی
| قسمت =(روزی و چه روز عالم افروز)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|روزی و چه روز عالم افروز|روشن همه چشمی از چنان روز}}
{{ب|صبحش ز بهشت بردمیده|بادش نفس مسیح دیده}}
{{ب|آن بخت که کار ازو شود راست|آن روز به دست راست برخاست}}
{{ب|دولت ز عتاب سیر گشته|بخت آمده گرچه دیر گشته}}
{{ب|مجنون مشقت آزموده|دل کاشته و جگر دروده}}
{{ب|آن روز نشسته بود بر کوه|گردش دد و دام گشته انبوه}}
{{ب|از پره دشت سوی آن سنگ|گردی برخاست توتیا رنگ}}
{{ب|وز برقع آن چنان غباری|رخساره نموده شهسواری}}
{{ب|شخصی و چه شخص پاره نور|پیش آمد و شد پیاده از دور}}
{{ب|مجنون چو شناخت کو حریفست|وز گوهر مردمی شریفست}}
{{ب|بر موکب آن سباع زد دست|تا جمله شدند بر زمین پست}}
{{ب|آمد بر آن سوار تازی|بگشاد زبان به دلنوازی}}
{{ب|کی نجم یمانی این چه سیرست|من کی و تو کی بگو که خیرست}}
{{ب|سیمای تو گرچه دلنواز است|اندیشه وحشیان دراز است}}
{{ب|ترسم ز رسن که مار دیده‌ام|چه مار که اژدها گزیده‌ام}}
{{ب|زاین پیشترم گزافکاری|در سینه چنان نشاند خاری}}
{{ب|کز ناوک آهنین آن خار|روید ز دلم هنوز مسمار}}
{{ب|گر تو هم از آن متاع داری|به گر نکنی سخن گزاری}}
{{ب|مرد سفری ز لطف رایش|چون سایه فتاد زیر پایش}}
{{ب|گفت ای شرف بلند نامان|بر پای ددان کشیده دامان}}
{{ب|آهو به دل تو مهر داده|بر خط تو شیر سر نهاده}}
{{ب|صاحب خبرم ز هر طریقی|یعنی به رفیقی از رفیقی}}
{{ب|دارم سخنی نهفته با تو|زانگونه که کس نگفته با تو}}
{{ب|گر رخصت گفتنست گویم|ورنی سوی راه خویش پویم}}
{{ب|عاشق چو شنید امیدواری|گفتا که بیار تا چه داری}}
{{ب|پیغام گزار داد پیغام|کای طالع توسنت شده رام}}
{{ب|دی بر گذر فلان وطنگاه|دیدم صنمی نشسته چون ماه}}
{{ب|ماهی و چه ماه کافتابی|بر ماه وی از قصب نقابی}}
{{ب|سروی نه چو سرو باغ بی بر|باغی نه چو باغ خلد بی در}}
{{ب|شیرین سخنی که چون سخن گفت|بر لفظ چو آبش آب می‌خفت}}
{{ب|آهو چشمی که چشم آهوش|می‌داد به شیر خواب خرگوش}}
{{ب|زلف سیهش به شکل جیمی|قدش چو الف دهن چو میمی}}
{{ب|یعنی که چو با حروف جامم|شد جام جهان نمای نامم}}
{{ب|چشمش چو دو نرگس پر از خواب|رسته به کنار چشمه آب}}
{{ب|ابروی به طاق او بهم جفت|جفت آمده و به طاق می‌گفت}}
{{ب|جادو منشی به دل ربودن|ریحان نفسی به عطر سودن}}
{{ب|القصه چه گویم آن چنان چست|کز دیده برآمد از نفس رست}}
{{ب|اما قدری ز مهربانی|پذرفته نشان ناتوانی}}
{{ب|تیرش صفت کمان گرفته|جزعش ز گهر نشان گرفته}}
{{ب|نی گشته قضیب خیزرانیش|خیری شده رنگ ارغوانیش}}
{{ب|خیریش نه زرد بلکه زر بود|نی بود ولیک نیشکر بود}}
{{ب|در دوست به جان امید بسته|با شوی ز بیم جان نشسته}}
{{ب|بر گل ز مژه گلاب می‌ریخت|مهتاب بر آفتاب می‌بیخت}}
{{ب|از بس که نمود نوحه‌سازی|بخشود دلم بران نیازی}}
{{ب|گفتم چه کسی و گریت از چیست|نالیدن زارت از پی کیست}}
{{ب|بگشاد شکر به زهر خنده|کی بر جگرم نمک فکنده}}
{{ب|لیلی بودم ولیکن اکنون|مجنون‌ترم از هزار مجنون}}
{{ب|زان شیفته سیه ستاره|من شیفته‌تر هزار باره}}
{{ب|او گرچه نشانه گاه درد است|آخر به چو من زنست مرد است}}
{{ب|در شیوه عشق هست چالاک|کز هیچ کسی نیایدش باک}}
{{ب|چون من به شکنجه در نکاهد|آنجا قدمش رود که خواهد}}
{{ب|مسکین من بیکسم که یک دم|با کس نزنم دمی در این غم}}
{{ب|ترسم که ز بی خودی و خامی|بیگانه شوم ز نیکنامی}}
{{ب|زهری به دهن گرفته نوشم|دوزخ به گیاه خشک پوشم}}
{{ب|از یک طرفم غم غریبان|وز سوی دگر غم رقیبان}}
{{ب|من زین دو علاقه قوی دست|در کش مکش اوفتاده پیوست}}
{{ب|نه دل که به شوی بر ستیزم|نه زهره که از پدر گریزم}}
{{ب|گه عشق دلم دهد که برخیز|زین زاغ و زغن چو کبک بگریز}}
{{ب|گه گوید نام و ننگ بنشین|کز کبک قوی تراست شاهین}}
{{ب|زن گرچه بود مبارز افکن|آخر چو زنست هم بود زن}}
{{ب|زن گیر که خود به خون دلیر است|زن باشد زن اگرچه شیر است}}
{{ب|زین غم چو نمی‌توان بریدن|تن در دادم به غم کشیدن}}
{{ب|لیکن جگرم به زیر خونست|کان یار که بی من است چونست}}
{{ب|بی من ورق که می‌شمارد|ایام چگونه می‌گذارد}}
{{ب|صاحب سفر کدام راهست|سفره‌اش به کدام خانقاهست}}
{{ب|هم صحبتی که می‌گزیند|یارش که وبا که می‌نشیند}}
{{ب|گر هستی از آن مسافر آگاه|ما را خبری بده در این راه}}
{{ب|چون من ز وی این سخن شنیدم|خاموش بدن روا ندیدم}}
{{ب|آن نقش که بودم از تو معلوم|بر دل زدمش چو مهر بر موم}}
{{ب|کان شیفته ز خود رمیده|هست از همه دوستان بریده}}
{{ب|باد است ز عشق تو به دستش|گور است و گوزن هم نشستش}}
{{ب|عشق تو شکسته بودش از درد|مرگ پدرش شکسته‌تر کرد}}
{{ب|بیند همه روز خار بر خار|زینگونه فتاده کار در کار}}
{{ب|گه قصه محنت تو خواند|وز دیده هزار سیل راند}}
{{ب|گه مرثیت پدر کند ساز|وز سنگ سیه برآرد آواز}}
{{ب|وانکه ز قصاید حلالت|کاموخته‌ام ز حسب حالت}}
{{ب|خواندم دو سه بیت پیش آن ماه|زانسان که برآمد از دلش آه}}
{{ب|لرزید به جای و سر فرو برد|دور از تو چنانکه گفتم او مرد}}
{{ب|بعد از نفسی که سر برآورد|آهی دیگر از جگر برآورد}}
{{ب|بگریست به های های و فریاد|کرد از پدرت به نوحه در یاد}}
{{ب|وز بی کسی تو در چنین درد|می‌گفت و بران دریغ می‌خورد}}
{{ب|چون کرد بسی خروش و زاری|بنمود به عهدم استواری}}
{{ب|کای پاک دل حلال زاده|بردار که هستم اوفتاده}}
{{ب|روزی که از این قرارگاهت|تدبیر بود به عزم راهت}}
{{ب|بر خرگه من گذر کن از راه|وز دور به من نمود خرگاه}}
{{ب|تا نامه‌ای از حساب کارم|ترتیب کنم به تو سپارم}}
{{ب|یاریت رساد تا نهانی|این نامه به یار من رسانی}}
{{ب|این گفت و ازان حظیره برخاست|من نیز شدم به راه خود راست}}
{{ب|دیروز بدان نشان که فرمود|رفتم به در وثاق او زود}}
{{ب|دیدمش کبود کرده جامه|پوشیده به من سپرد نامه}}
{{ب|بر نامه نهاده مهر انده|یعنی کرم‌الکتاب ختمه}}
{{ب|وان نامه چنان که بود بگشاد|بوسید و سبک به دست او داد}}
{{ب|مجنون چو سخای نامه را دید|جز نامه هر آنچه بود بدرید}}
{{ب|بر پای نهاد سر چو پرگار|برگشت به گرد خویش صدبار}}
{{ب|افتاد چنانکه اوفتد مست|او رفته ز دست و نامه در دست}}
{{ب|آمد چو به هوش خویشتن باز|داد از دل خود شکیب را ساز}}
{{ب|چون باز گشاد نامه را بند|بود اول نامه کرده پیوند}}
{{ب|این نامه به نام پادشاهی|جان زنده کنی خرد پناهی}}
{{ب|داناتر جمله کاردانان|دانای زبان بی‌زبانان}}
{{ب|قسام سپیدی و سیاهی|روزی ده جمله مرغ و ماهی}}
{{ب|روشن کن آسمان به انجم|پیرایه ده زمین به مردم}}
{{ب|فرد ازلی به ذوالجلالی|حی ابدی به لایزالی}}
{{ب|جان داد و به جانور جهان داد|زین بیش خزینه چون توان داد}}
{{ب|آراست به نور عقل جانرا|وافروخت به هر دو این جهان را}}
{{ب|زین گونه بسی گهر فشانده|وانگاه حدیث عشق رانده}}
{{ب|کاین نامه که هست چون پرندی|از غم زده‌ای به دردمندی}}
{{ب|یعنی زمن حصار بسته|نزدیک تو ای قفس شکسته}}
{{ب|ای یار قدیم عهد چونی|وای مهدی هفت مهد چونی}}
{{ب|ای خازن گنج آشنائی|عشق از تو گرفته روشنائی}}
{{ب|ای خون تو داده کوه را رنگ|ساکن شده چون عقیق در سنگ}}
{{ب|ای چشمه خضر در سیاهی|پروانه شمع صبحگاهی}}
{{ب|ای از تو فتاده در جهان شور|گوری دو سه کرده مونس گور}}
{{ب|ای زخمگه ملامت من|هم قافله قیامت من}}
{{ب|ای رحم نکرده بر تن خویش|وآتش زده بر به خرمن خویش}}
{{ب|ای دل به وفای من نهاده|در معرض گفتگو فتاده}}
{{ب|من دل به وفای تو سپرده|تو سر ز وفای من نبرده}}
{{ب|چونی و چگونه‌ای چه سازی|من با تو تو با که عشق بازی}}
{{ب|چون بخت تو در فراقم از تو|جفت توام ارچه طاقم از تو}}
{{ب|وان جفته نهاده گرچه جفت است|سر با سر من شبی نخفته است}}
{{ب|من سوده ولی درم نسود است|الماس کسش نیازمود است}}
{{ب|گنج گهرم که در به مهر است|چون غنچه باغ سر به مهر است}}
{{ب|شوی ارچه شکوه شوی دارد|بی روی توام چو روی دارد}}
{{ب|در سیر نشان سوسنی هست|ریحان نشود ولیک در دست}}
{{ب|چون زردخیار کنج گردد|هم کالبد ترنج گردد}}
{{ب|ترشی کند از ترنج خوئی|اما نکند ترنج بوئی}}
{{ب|می‌خواستمی کزین جهانم|باشد چو توئی هم آشیانم}}
{{ب|چون با تو به هم نمی‌توان زیست|زینسان که منم گناه من چیست}}
{{ب|آن دل که رضای تو نجوید|به گر به قضای بد بموید}}
{{ب|موئی ز تو پیش من جهانیست|خاری زره تو گلستانیست}}
{{ب|خضرا دمنی ز خضر دامن|در ساز چو آب خضر با من}}
{{ب|من ماه و تو آفتابی از نور|چشمی به تو می‌گشایم از دور}}
{{ب|عذر قدمم به باز ماندن|دانی که خطاست بر تو خواندن}}
{{ب|مرگ پدر تو چون شنیدم|بر مرده تن کفن دریدم}}
{{ب|کردم به تپانچه روی را خرد|پنداشتم آن پدر مرا مرد}}
{{ب|در دیده چو گل کشیده‌ام میل|جامه زده چون بنفشه در نیل}}
{{ب|با تو ز موافقی و یاری|کردم همه شرط سوکواری}}
{{ب|جز آمدنی که نامد از دست|هر شرط که باید آن همه هست}}
{{ب|گر زینکه تن از تو هست مهجور|جانم ز تو نیست یک زمان دور}}
{{ب|از رنج دل تو هستم آگاه|هم چاره شکیب شد در این راه}}
{{ب|روزی دو در این رحیل خانه|می‌باید ساخت با زمانه}}
{{ب|عاقل به اگر نظر ببندد|زان گریه که دشمنی بخندد}}
{{ب|دانا به اگر نیاورد یاد|زان غم که مخالفی شود شاد}}
{{ب|دهقان منگر که دانه ریزد|آن بین که ز دانه دانه خیزد}}
{{ب|آن نخل که دارد این زمان خار|فردا رطب ترآورد بار}}
{{ب|وآن غنچه که در خسک نهفته است|پیغام ده گل شکفته است}}
{{ب|دلتنگ مباش اگر کست نیست|من کس نیم آخر؟ این بست نیست؟}}
{{ب|فریاد ز بی کسی نه رایست|کاخر کس بی کسان خدایست}}
{{ب|از بی‌پدری مسوز چون برق|چون ابر مشو به گریه در غرق}}
{{ب|گر رفت پدر پسر بماناد|کان گو بشکن گهر بماناد}}
{{ب|مجنون چو بخواند نامه دوست|افتاد برون چو غنچه از پوست}}
{{ب|جز یاربش از دهن نیامد|یک لحظه به خویشتن نیامد}}
{{ب|چون شد به قرار خود تنومند|بشمرد به گریه ساعتی چند}}
{{ب|وان قاصد را بداشت بر جای|گه دستش بوسه داد و گه پای}}
{{ب|گفتا که نه کاغذ و نه خامه|چون راست کنم جواب نامه}}
{{ب|قاصد ز میان گشاد درجی|چابک شده چون وکیل خرجی}}
{{ب|واسباب دبیریی که باید|بسپرد بدو چنانکه شاید}}
{{ب|مجنون قلم رونده برداشت|نقشی به هزار نکته بنگاشت}}
{{ب|دیرینه غمی که در دلش بود|در مرسله سخن برآمود}}
{{ب|چون نامه تمام کرد سربست|بفکند به پیش قاصد از دست}}
{{ب|قاصد ستد و دوید چون باد|زان گونه که برد نامه را داد}}
{{ب|لیلی چون به نامه در نظر کرد|اشگش بدوید و نامه تر کرد}}
{{پایان شعر}}