نمایش مبدأ برای نظامی (اقبال نامه)/چو گوهر برون آمد از کان کوه

{{سرصفحه
| عنوان = [[نظامی (اقبال نامه)]]
| مؤلف = نظامی
| قسمت =(چو گوهر برون آمد از کان کوه)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|چو گوهر برون آمد از کان کوه|ز گوهرخران گشت گیتی ستوه}}
{{ب|میان بسته هر یک به گوهرخری|خریدار گوهر بود گوهری}}
{{ب|من آن گوهر آورده از ناف سنگ|به گوهر فروشی ترازو به چنگ}}
{{ب|نه از بهر آن کاین چنین گوهری|فروشم به گنجینه‌ی کشوری}}
{{ب|به قارونی قفل داران گنج|طمع دارم اندازه‌ی دست رنج}}
{{ب|فروماندن از بهر کم بیش نیست|بلی ماه با مشتری خویش نیست}}
{{ب|نیوشنده‌ای باز جویم به هوش|کزو نشکند نام گوهر فروش}}
{{ب|کمر خوانی کوه کردن چو دیو|همان چون ددان بر کشیدن غریو}}
{{ب|به سیلاب در گنج پرداختن|جواهر به دریا در انداختن}}
{{ب|از آن بر که به گوش تاریک مغز|گشادن در داستانهای نغز}}
{{ب|سخن را نیوشنده باید نخست|گهر بی خریدار ناید درست}}
{{ب|مرا مشتری هست گوهرشناس|همان گوهر افشاندن بی قیاس}}
{{ب|ولیکن ز سنگ آزمایان کوه|پی من گرفتند چندین گروه}}
{{ب|چو لعل شب افروزم آمه به چنگ|زهر منجنیقی گشادند سنگ}}
{{ب|که ما را ده این گوهر شب‌چراغ|وگرنی گرانی برون بر زباغ}}
{{ب|بر آشفتم از سختی کارشان|ز بیوزنی بیع بازارشان}}
{{ب|که بیاعی در نه سرهنگیست|پسند نوا درهم آهنگیست}}
{{ب|زدر درگذر بیع دریاست این|بها کو که بیعی مهیاست این}}
{{ب|چو در بیع دریا نشیند کسی|خزینه به دریاش باید بسی}}
{{ب|به دریا کند بیع دریا پدید|که دریا به دریا تواند خرید}}
{{ب|هر آوازه کان شد به گیتی بلند|از اندازه‌ای بود گیتی پسند}}
{{ب|چو بیوزنیی باشد اندازه را|بلندی کجا باشد آوازه را}}
{{ب|درین نکته کز گل برد رنگ را|جوابیست پوشیده فرهنگ را}}
{{ب|وگرنه من در به تاراج ده|کمر دزد را دانم از تاج ده}}
{{ب|نه زانست چندین سخن راندنم|همان آیت فاقه برخواندنم}}
{{ب|که با من جهان سختیی می‌کند|ستورم سبک رختیی می‌کند}}
{{ب|تهی نیست از تره‌ی خوان من|ز ناتندرستیست افغان من}}
{{ب|چو پرگار بنیت نباشد درست|قلم چون نگردد ز پرگار سست}}
{{ب|غرابی که با تندرستی بود|همه دانش انجیر بستی بود}}
{{ب|بلی گرچه شد سال بر من کهن|نشد رونق تازگیم از سخن}}
{{ب|هنوزم کهن سرو دارد نوی|همان نقره خنگم کند خوش روی}}
{{ب|هنوزم به پنجاه بیت از قیاس|صد اندر ترازو نهد حق شناس}}
{{ب|هنوزم زمانه به نیروی بخت|دهد در به دامان دیبا به تخت}}
{{ب|ولی دارم اندیشه‌ی سربلند|که بر صید شیران گشایم کمند}}
{{ب|چو شیر افکنم صید و خود بگذرم|خورد سینه روباه و من خون خورم}}
{{ب|چو سر سینه را گربه از دیگ برد|چه سود ار عجوزه کند سینه خرد}}
{{ب|جهانی چنین در غلط باختن|سپهری چنین در کج انداختن}}
{{ب|به شصت آمد اندازه‌ی سال من|نگشت از خود اندازه‌ی حال من}}
{{ب|همانم که بودم به ده سالگی|همان دیو با من به دلالگی}}
{{ب|گذشته چنان شد با دی به دشت|فرومانده هم زود خواهد گذشت}}
{{ب|درازی و کوتاهی سال و ماه|حساب رسن دارد و دلو و چاه}}
{{ب|چو دلو آبی از چه نیارد فراز|رسن خواه کوتاه و خواهی دراز}}
{{ب|من این گفتم و رفتم و قصه ماند|به بازی نمی‌باید این قصه خواند}}
{{ب|نیوشنده به گرغم خود خورد|که او نیز از این کوچگه بگذرد}}
{{ب|نگوید که او چون گذشت از جهان|کند چاره خویش با همرهان}}
{{ب|یکی روز من نیز در عهد خویش|سخن یاد می‌کردم از عهد پیش}}
{{ب|غم رفتگان در دلم جای کرد|دو چشم مرا اشک پیمای کرد}}
{{ب|شب آمد یکی زان عریقان آب|چنین گفت با من به هنگام خواب}}
{{ب|غم ما بدان شرط خوردن توان|که باشی تو بیرون ازین همرهان}}
{{ب|چوبا کاروانی درین تاختن|همی کار خود بایدت ساختن}}
{{ب|از آن شب بسیچ سفر ساختم|دل از کار بیهوده پرداختم}}
{{ب|که ایمن بود مرد بیدارهش|ز غوغای این باد قندیل کش}}
{{ب|به ار در خم می فرو شد خزم|چو می جامه‌ای را به خون می‌رزم}}
{{ب|گر از پشت گوران ندارم کباب|ز گور شکم هم ندارم عذاب}}
{{ب|وگر نیست پالوده نغز پیش|کنم مغز پالوده را قوت خویش}}
{{ب|و گر خشک شد روغنم در ایاغ|به بی روغنی جان کنم چون چراغ}}
{{ب|چو از نان طبلی تهی شد تنم|چو طبل از طپانچه خوری نشکنم}}
{{ب|گرم بشکند گردش سال و ماه|مرا مومیائی بس اقبال شاه}}
{{ب|خدایا تو این عقد یک رشته را|برومند باغ هنر کشته را}}
{{ب|به بی‌یاری اندر جهان یار باش|شب و روزش از بد نگهدار باش}}
{{ب|به پایان شد این داستان دری|به فیروز فالی و نیک اختری}}
{{ب|چو نام شهش فال مسعود باد|وزین داستان شاه محمود باد}}
{{ب|دری بود ناسفته من سفتمش|به فرخ‌ترین طالعی گفتمش}}
{{ب|از آنجا که بر مقبلان نقش بست|عجب نیست گر مقبل آمد به دست}}
{{ب|چو برخواند این نامه را شهریار|خرد یاورش باد و فرهنگ یار}}
{{ب|همین داستان باد از او سر بلند|هم او باد ازین داستان بهره‌مند}}
{{ب|نظامی بدو عالی آوازه باد|به نظمی چنین نام او تازه باد}}
{{ب|بدو باد فرخنده چون نام او|از آغاز او تا به انجام او}}
{{ب|سرش سبز باد و دلش شادمان|از او دور چشم بد بدگمان}}
{{ب|جهانش مطیع و زمانش به کام|فلک بنده و روزگارش غلام}}
{{پایان شعر}}