نمایش مبدأ برای نظامی (اقبال نامه)/مغنی یکی نغمه بنواز زود

{{سرصفحه
| عنوان = [[نظامی (اقبال نامه)]]
| مؤلف = نظامی
| قسمت =(مغنی یکی نغمه بنواز زود)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|مغنی یکی نغمه بنواز زود|کز اندیشه در مغزم افتاد دود}}
{{ب|چنان برکش آن نغمه‌ی نغز را|که ساکن کنی در سر این نغز را}}
{{ب|هم از فیلسوفان آن مرز و بوم|چنین گفت پیری ز پیران روم}}
{{ب|که بود از ندیمان خسرو خرام|هنر پیشه‌ای ارشمیدس به نام}}
{{ب|ز یونانیان محتشم زاده‌ای|ندیده چو او گیتی آزاده‌ای}}
{{ب|خزینه بسی داشت خوبی بسی|به یونان نبد خوبتر زو کسی}}
{{ب|خردمند و با رای و فرهنگ و هوش|به تعلیم دانا گشاینده گوش}}
{{ب|ارسطوش فرزند خود نام کرد|به تعلیم او خانه بدرام کرد}}
{{ب|سکندر بدو داد دیوان خاص|کزو دید غم‌خوارگان را خلاص}}
{{ب|کنیزی که خاقان بدو داده بود|به روس آن همه رزمش افتاده بود}}
{{ب|بدان خوبروی هنر پیشه داد|هنر پیشه را دل به اندیشه داد}}
{{ب|چو صیاد را آهو آمد به دست|نشد سیر از آن آهوی شیر مست}}
{{ب|بدان ترک چینی چنان دل سپرد|که هندوی غم رختش از خانه برد}}
{{ب|ز مشغولی او بسی روزگار|نیامد به تعلیم آموزگار}}
{{ب|سراینده استاد را روز درس|ز تعلیم او در دل افتاد ترس}}
{{ب|که گوئی چه ره زد هنر پیشه را|چه شورید در مغزش اندیشه را}}
{{ب|به تعلیم او بود شاگرد صد|که آموختندی ازو نیک و بد}}
{{ب|اگر ارشمیدس نبودی بجای|نود نه بدندی بدو رهنمای}}
{{ب|سراینده را بسته گشتی سخن|کزان سکه نو بود نقش کهن}}
{{ب|و گر بودی او یک تنه یادگیر|سخن گوی را بر گشادی ضمیر}}
{{ب|نیوشنده یک تن که بخرد بود|ز نابخردان بهتر از صد بود}}
{{ب|هنر پیشه را پیش خواند اوستاد|که چونست کز ما نیاری تو یاد}}
{{ب|چه مشغولی از دانشت باز داشت|به بی‌دانشی عمر نتوان گذاشت}}
{{ب|چنین باز داد ارشمیدس جواب|که بر تشنه‌ی راه زد جوی آب}}
{{ب|مرا بیشتر زانک بنواخت شاه|به من داد چینی کنیزی چو ماه}}
{{ب|جوانی و زانسان بتی خوب‌چهر|بدان مهربان چون نباشم به مهر}}
{{ب|بدان صید وامانده‌ام زین شکار|که یک دل نباشد دلی در دو کار}}
{{ب|چو دانست استاد کان تیز هوش|به شهوت پرستی برآورد جوش}}
{{ب|بگفت آن پری‌روی را پیش من|بباید فرستاد بی انجمن}}
{{ب|ببینم که تاراج آن ترکتاز|تو را از سر علم چون داشت باز}}
{{ب|شد آن بت پرستنده‌ی فرمان پذیر|فرستاد بت را به دانای پیر}}
{{ب|برآمیخت دانا یکی تلخ جام|که از تن برون آورد خلط خام}}
{{ب|نه خلطی که جان را گزایش کند|ولی آنکه خون را فزایش کند}}
{{ب|بپرداخت از شخص او مایه را|دوتا کرد سرو سهی سایه را}}
{{ب|فضولی کز آن مایه آمد به زیر|به طشتی در انداخت دانا دلیر}}
{{ب|چو پر کرد از اخلاط آن مایه طشت|بت خوب در دیده ناخوب گشت}}
{{ب|طراوت شد از روی و رونق ز رنگ|شد از نقره‌ی زیبقی آب و سنگ}}
{{ب|بخواند آن جوان هنرمند را|بدو داد معشوق دلبند را}}
{{ب|که بستان دلارام خود را بناز|سرشادمانه سوی خانه باز}}
{{ب|جوانمرد چون در صنم بنگریست|به استاد گفت این زن زشت کیست}}
{{ب|کجا آنکه من دوستارش بدم|همه ساله در بند کارش بدم}}
{{ب|بفرمود دانا که از جای خویش|بیارندش آن طشت پوشیده پیش}}
{{ب|سرطشت پوشیده را برگرفت|دران داوری ماند گیتی شگفت}}
{{ب|بدو گفت کاین بد دلارام تو!|بدین بود مشغولی کام تو!}}
{{ب|دلیل آنکه تا پیکر این کنیز|از این بود پر بود پیشت عزیز}}
{{ب|چو این مایه در تن نمی‌دانیش|به صورت زن زشت می‌خوانیش}}
{{ب|چه باید ز خون خلط پرداختن|بدین خلط و خون عاشقی ساختن}}
{{ب|مریز آب خود را در این تیره خاک|کز این آب شد آدمی تابناک}}
{{ب|دراین قطره آب ناریخته|بسی خرمیهاست آمیخته}}
{{ب|به چندین کنیزان وحشی نژاد|مده خرمن عمر خود را به باد}}
{{ب|یکی جفت تنها تو را بس بود|که بسیار کس مرد بی کس بود}}
{{ب|از آن مختلف رنگ شد روزگار|که دارد پدر هفت و مادر چهار}}
{{ب|چو یک رنگ خواهی که باشد پسر|چو دل باش یک مادر و یک پدر}}
{{ب|چو دید ارشمیدس که دانای روم|چگونه کشید انگبین را ز موم}}
{{ب|به عذری چنین پای او بوسه داد|وزان پس نظر سوی دانش نهاد}}
{{ب|ولیکن دلش میل آن ماه داشت|که الحق فریبنده‌ی دلخواه داشت}}
{{ب|دگر ره چو سبزی درآمد به شاخ|سهی سرو را گشت میدان فراخ}}
{{ب|بنفشه دگر باره شد مشگپوش|سر نرگس آمد ز مستی به جوش}}
{{ب|گل روی آن ترک چینی شکفت|شمال آمد و راه میخانه رفت}}
{{ب|دل ارشمیدس درآمد به کار|چو مرغان پرنده بر شاخسار}}
{{ب|ز تعلیم دانا فروبست گوش|در عیش بگشاد بر ناز و نوش}}
{{ب|پریوار با آن پری چهره زیست|چه ایمن کسی کو نهان چون پریست}}
{{ب|عتاب خود استاد ازاو دور داشت|دلش را بدان عشق معذور داشت}}
{{ب|چو بگذشت ازین داستان یک دو سال|غزاله شد از چشم چینی غزال}}
{{ب|گل سرخ بر دامن خاک ریخت|سراینده‌ی بلبل ز بستان گریخت}}
{{ب|فرو خورد خاک آن پری زاده را|چنان چون پری زادگان باده را}}
{{ب|فلک پیشتر زین که آزاده بود|از آن به کنیزی مرا داده بود}}
{{ب|همان مهر و خدمتگری پیشه داشت|همان کاردانی در اندیشه داشت}}
{{ب|پیاده نهاده رخش ماه را|فرس طرح کرده بسی شاه را}}
{{ب|خجسته گلی خون من خورد او|بجز من نه کس در جهان مرد او}}
{{ب|چو چشم مرا چشمه‌ی نور کرد|ز چشم منش چشم بد دور کرد}}
{{ب|رباینده‌ی چرخ آنچنانش ربود|که گفتی که نابود هرگز نبود}}
{{ب|بخشنودیی کان مرا بود از او|چگویم خدا باد خشنود از او}}
{{ب|مرا طالعی طرفه هست از سخن|که چون نو کنم داستان کهن}}
{{ب|در آن عید کان شکر افشان کنم|عروسی شکر خنده قربان کنم}}
{{ب|چو حلوای شیرین همی ساختم|ز حلواگری خانه پرداختم}}
{{ب|چو بر گنج لیلی کشیدم حصار|دگر گوهری کردم آنجا نثار}}
{{ب|کنون نیز چون شد عروسی بسر|به رضوان سپردم عروسی دگر}}
{{ب|ندانم که با داغ چندین عروس|چگونه کنم قصه روم و روس}}
{{ب|به ار نارم اندوه پیشینه پیش|بدین داستان خوش کنم وقت خویش}}
{{پایان شعر}}