نمایش مبدأ برای فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران

{{سرصفحه پروژه
| عنوان = [[شهبانو فرح پهلوی|علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی]]
فرهنگ سرای کاخ مرمر
| قسمت =
| قبلی = [[درگاه:شهبانو فرح پهلوی|درگاه علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی]]
| بعدی = [[درگاه:محمدرضا شاه پهلوی|درگاه اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر]]
| یادداشت =
}}

[[پرونده:FarmanShahanshahRoyalAcademyOfScience1354.jpg|thumb|left|240px|]]
=== فرمان آریامهر شاهنشاه ایران دایر بر فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران===

در روز ۵ شهریور ماه ۲۵۳۴ شاهنشاهی فرمان اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر درباره بنیاد فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران به ریاست عالیه علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی صادر شد. 

::: با تأییدات خداوند متعال، 
:::ما محمدرضا پهلوی آریامهر شاهنشاه ایران، 
::::نظر به پیشرفت روزافزون رشته‌های گوناگون علوم و تکنولوژی در ایران و به منظور کمک به گسترش و تقویت پژوهش‌ها و فعالیت‌های علمی و تحقیقی که در همه این رشته‌ها انجام می‌گیرد و تأمین همکاری هر چه وسیع‌تر دانشمندان ایرانی با مراکز علمی و فنی جهانی در زمینه مبادله اطلاعات و تجارب آنها و نیز با توجه به اهمیت خاصی که برای اعتلای سطح علمی پژوهشگران و دانشمندان ایران و بزرگداشت خدمات آنان قائل هستیم، به موجب این فرمان مقرر می‌داریم که فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران تحت ریاست عالیه علیاحضرت شهبانوی ایران به صورت سازمانی مستقل، که اساسنامه آن با توجه به وظایف و مسئولیت‌هایی که تعیین کرده‌ایم به وسیله وزارت علوم و آموزش عالی تنظیم خواهدشد، تأسیس و مشغول گردد.
:::: کاخ سعدآباد – پنجم شهریورماه ۱۳۵۴

۶ شهریور ماه ۱۳۵۴ وزیر علوم و آموزش عالی در یک مصاحبه مطبوعاتی پیرامون فرمان شاهنشاه آریامهر مبنی بر تشکیل فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران که به ریاست عالیه علیاحضرت شهبانوی ایران تشکیل می‌شود مطالبی بیان داشت و گفت: 

فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران برخلاف سایر فرهنگستان‌های دنیا ،هم شناساندن دانشمندان ایران را به عهده دارد و هم یک مجمع از دانشمندان مشهور ایران خواهد بود. وزیر علوم در این مصاحبه به اهمیت پژوهش‌های علمی که به کرات شاهنشاه آریامهر به آن تأکید فرموده‌اند اشاره کرد و در پایان مصاحبه درباره گزینش دانشجو مطالبی بیان داشت و گفت: مسئله گزینش دانشجو با تمام اشکالاتی که به علت اولین سال اجرا داشت، مع‌الوصف دانشگاه‌ها بیشتر از ظرفیت و میزان سال گذشته دانشجو پذیرفتند گرچه هنوز فرصت نشده که آمار قطعی به وزارت علوم بدهند ولی طی اطلاعی که داده شد کار گزینش پایان یافت. وزیر علوم در مورد پژوهش‌های علمی گفت: به تصویب شاهنشاه آریامهر دو نوع نشان مطلا و نقره آموزش و پژوهش که مقدمات تهیه آن فراهم شده در آینده به شخصیت‌هایی که در این زمینه خدماتی انجام داده‌اند اهداء می‌گردد. 


در روز فرخنده ۲۵ شهریور ماه ۲۵۳۵ هموندان پیوسته فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران به پیشگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در کاخ سعدآباد باریافتند. آریامهر شاهنشاه ایران در این باریابی بیاناتی فرمودند:<ref>[[بیانات اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در باریابی هموندان فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران ۲۵ شهریور ماه ۲۵۳۵ شاهنشاهی ]]</ref>

:از ایجاد این فرهنگستان خوشوقت هستم. البته ممکن است گفت که آیا قبلاً باید تکنولوژی و فنون و لابراتوارها و آزمایشگاه‌ها و تجسس‌گاه‌ها را ساخت و صدها پژوهنده داشت و آن وقت فرهنگستان ایجاد کرد، یا اینطوری که ما عمل کردیم؟
:ایجاد یک فرهنگستان نمایانگر تصمیم قاطع ایران است برای داشتن علم و تکنولوژی و وجود هزارها دانشمند، که به طور مرتب در مملکت ایران یا ایجاد خواهدشد، یا پرورش خواهند یافت.
:مسلم است که اگر ما بخواهیم در زمره ملل پیشرو دنیا قرار بگیریم، تنها راه و چاره ما در دنیایی که به سمت تکنولوژی قدم‌های سریع برمی‌دارد، رفتن از همان راه است. هر چند فلسفه فکری ما، گذشته‌های زندگی ما و شاید روح ظریف و شاعرانه ما ممکن است مختص خود ما باقی بماند و امیدواریم که بماند و به همان اندازه از لحاظ فنی و تکنولوژی، ما عقب‌تر نمی‌توانیم بمانیم، برای اینکه آنهایی که از این نظر عقب بمانند، در واقع در زمره ملل درجه دو و سه خواهندبود و به همان نسبت هم با آنها رفتار خواهدشد. دنیای بی‌رحمی است از هر لحاظ، به خصوص از لحاظ علم و صنعت، کسی که عقب افتاد، با وی رفتار مساوی نمی‌کنند.
:برای انجام کارهای مقدماتی فرهنگستانی که امروز ایجاد شده، در حضور شهبانو جلسه خواهیدداشت و صحبت خواهیدکرد و به تصمیماتی خواهیدرسید که فعلاً چه بکنید یا اینکه ما فردا چه خواهیم شد و انشاءالله بعدش به کجا خواهیم رسید؟
:اکنون مطمئن هستیم که کانون تکنولوژیک ایران ایجاد خواهدشد و شما اگر اهل فن و اهل مطالعه هستید، می‌بینید که برای ورود به یک دنیای تکنولوژی چه کارهای اصلی واساسی را در حقیقت انجام می‌دهند.

در همین نشست آقای سمیعی وزیر علوم و آموزش عالی گزارشی به آگاهی همایون رساند و گفت که در پی اوامر همایونی،  وزارت علوم و آموزش عالی با همکاری دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی کشور افراد پیشنهاد شده را در کمیسیون‌های گوناگون با کمال دقت و بی نظری مورد بررسی قرار داده و گروهی از دانشمندان و صاحبنظران ایرانی را که به طور فعال در کارهای پژوهشی شرکت دارند و آثار آنان از ارزش بین المللی برخوردار است از میان بیش از ششصد تن داوطلب واجد شرایط برگزید و سپس با هم فکری روسای پاره‌ای از فرهنگستان‌های علوم کشورهای پیشرفته جهان چون آمریکا، انگلستان و ژاپن گروهی را که امروز افتخار باریابی به پیشگاه مبارک ملوکانه مباهی هستند به عنوان اعضای پیوسته فرهنگستان برگزید. در میان این عده یک نفر نیز به عنوان عضو افتخاری فرهنگستان شرف حضور یافته است. نام هموندان فرهنگستان چنین است: ۱- ایرج لاله زاری ۲- دکتر شموییل رهبر ۳- دکتر رشید معصومی ۴- بهمن پارسا ۵- منصور نیازی ۶- ایرج تاج بخش ۷- ناصر حدیدی ۸- دکتر احمد افشار ۹- محمد یلپانی ۱۰- محمد امین ۱۱- بیژن اعلامی ۱۲- محمود نحوی ۱۳- جعفر ارکانی حامد ۱۴- مهدی بهزاد ۱۵- دکتر محمود بهمنیار ۱۶- دکتر حسین میرشمسی ۱۷- هوشنگ ناصری ۱۸- دکتر عبدالحسین سمیعی و پروفسور علی جوان هموند افتخاری

پس از گزارش وزیر علوم و بیانات ملوکانه، در پیشگاه علیاحضرت شهبانو نخستین نشست شورای فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران برگزار شد. در این نشست نیز وزیر علوم و آموزش عالی گزارشی از فعالیت‌ها و آغاز کار این فرهنگستان به عرض رسانید. 

آنگاه علیاحضرت شهبانو با هموندان شورای فرهنگستان درباره مسایل علمی و پژوهشی و فعالیت‌های فرهنگستان گفتگو فرمودند. علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی در بیاناتی فرمودند:<ref>[[بیانات علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی در نخستین نشست شورای فرهنگستان شاهنشاهی علوم ایران ۲۵ شهریور ماه ۲۵۳۵ شاهنشاهی]]</ref>

:با توجه به هدف‌های فرهنگستان که وظایف مهم و خطیری را در بر می‌گیرد باید توجه داشت که پس از چند صد سال که پژوهشکده‌ها و فرهنگستان‌های علمی ایران به فراموشی سپرده شد، این نخستین بار است که چنین گام مهمی برداشته شده است. به اعتقاد من این خود دلیل گرایش به نیازهای معنوی و عوامل مورد نیاز علمی است که در این زمان شکوفا شده است. فرهنگستان باید این نکته اساسی را در نظر داشته باشد که با آنکه اکثر سازمان‌های پژوهشی و علمی و دانشگاه‌ها نسبت به فعالیت‌های علمی خود و پیشرفت آن علاقمندند، چه عواملی موجبات کندی و عدم پیشرفت برنامه‌های تحقیقاتی و علمی را فراهم می‌سازد.
:ضمنا باید بگویم که تحقیقات کاربردی و تحقیقات بنیادی هر دو در پیشرفت علم سهیم هستند. اما پژوهش‌های کاربردی که مستقیما با نیازهای ملموس جوامع امروز بستگی دارد خود موجبات پیشرفت تحقیقات بنیادی را فراهم می‌سازد.
:با توجه به سنن، فرهنگ، و آداب وعلم و دانش خود، باید راه حل‌های سنتی و ایرانی پیدا کنیم. با خوشوقتی از بوجود آمدن فرهنگستان امیدوارم که با توجه به هدف‌ها و اهمیتی که برای علم امروز قایل هستیم باید در مملکت بتوانیم با ارج نهادن و احترام گزاردن به علم و دانش موجبات تشویق افراد را در این راه فراهم سازیم. ایجاد این فرهنگستان نخستین سنگ بنای علمی است که پایه گذاری می‌شود و طبعا مسولیت بسیار بزرگی را بر عهده خواهد داشت. هر چه این پایه محکم تر و مطمین تر باشد بنایی که بر روی آن ساخته می‌شود پر دوام تر و رفیع تر خواهد بود.
:امیدوارم که با فعالیت‌هایی که فرهنگستان خواهد داشت بتواند نه تنها موجبات افتخار و سربلندی ایران را فراهم کند بلکه در سطح جهانی نیز جلوه‌ای خاص داشته باشد و باعث تشویق جوانان و محققان در راه علم و دانش گردد.

وزیر علوم و آموزش عالی پس از پایان نخستین نشست فرهنگستان علوم در مصاحبه‌ای پیرامون خویشکاری‌ها و روش گزینش هموندان به خبرنگاران گفت:

پس از بررسی‌های ابتدایی ۶۰ تن از میان ۶۰۰ تن برای بازنگری و انتخاب در فرهنگستان برگزیده شدند که سرانجام در کمیته نهایی پس از ارزشیابی دقیق ۱۸ تن هموندان کنونی فرهنگستان انتخاب شدند. در بررسی‌های نهایی رییس فرهنگستان علوم انگستان، ژاپن و امریکا به عنوان مشاور با هموندان ایرانی کمیته گزینش همکاری کردند. چون انتخاب هموندان نوین فرهنگستان به عهده هموندان کنونی آن خواهد بود، از این رو در گزینش این افراد دقت و بررسی فراوان شده است این انتخاب از سوی کارشناسان و پژوهشگران ایرانی انجام یافته است. 

دکتر سمیعی نام هموندان فرهنگستان را نیز به خبرنگاران داد: نام هموندان فرهنگستان چنین است: ۱- ایرج لاله زاری ۲- دکتر شموییل رهبر ۳- دکتر رشید معصومی ۴- بهمن پارسا ۵- منصور نیازی ۶- ایرج تاج بخش ۷- ناصر حدیدی ۸- دکتر احمد افشار ۹- محمد یلپانی ۱۰- محمد امین ۱۱- بیژن اعلامی ۱۲- محمود نحوی ۱۳- جعفر ارکانی حامد ۱۴- مهدی بهزاد ۱۵- دکتر محمود بهمنیار ۱۶- دکتر حسین میرشمسی ۱۷- هوشنگ ناصری ۱۸- دکتر عبدالحسین سمیعی و پروفسور علی جوان هموند افتخاری



=== بن مایه‌ها ===
[[رده:فرهنگستان شاهنشاهی علوم]]
[[رده:سال ۲۵۳۵ شاهنشاهی]]