نمایش مبدأ برای فخرالدین عراقی (ترجیعات)/در جام جهان‌نمای اول

{{سرصفحه
| عنوان = [[فخرالدین عراقی (ترجیعات)]]
| مؤلف = فخرالدین عراقی
| قسمت =(در جام جهان‌نمای اول)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{ب|در جام جهان‌نمای اول|شد نقش همه جهان مشکل}}
{{ب|جام از می عشق برتر آمد|گشت این همه نقش‌ها ممثل}}
{{ب|هر ذره ازین نقوش و اشکال|بنمود همه جهان مفصل}}
{{ب|یک جرعه و صدهزار ساغر|یک قطره و صد هزاز منهل}}
{{ب|بگذر تو ازین قیود مشکل|تا مشکل تو همه شود حل}}
{{ب|با این همه، این نقوش و اشکال|گذار، اگر چه نیست مهمل}}
{{ب|کین نقش و نگار نیست الا|نقش دومین چشم احوال}}
{{ب|در نقش دوم چو باز بینی|رخساره‌ی نقشبند اول}}
{{ب|معلوم کنی که اوست موجود|باقی همه نقش‌ها مخیل}}
{{ب|خواهی که به نور این حقیقت|چشم دل تو شود مکحل}}
{{ب|اخلاق و نقوش خود بدل کن|چون گشت صفات تو مبدل}}
{{ب|خود را به شراب خانه انداز|کان جا شود این غرض محصل}}
{{ب|زان غمزه‌ی نیم مست ساقی|گر بتوانی به وجه اکمل}}
{{ب|بستان قدحی و بی‌خبر شو|از هر چه مفصل است و مجمل}}
{{ب|پس هم به دو چشم مست ساقی|می آن نظری به چشم اجمل}}
{{ب|می‌بین رخ جان فزای ساقی|در جام جهان نمای باقی}}
{{ب|عشق است که هم می است و هم جام|عشق است می حریف آشام}}
{{ب|این جام جهان‌نمای اول|عکسی بود از صفای آن جام}}
{{ب|وین غمزه‌ی نیم مست ساقی|نوشد هم ازین می غم انجام}}
{{ب|این جام بسر نرفت و زین فیض|گشت آب حیات در جهان عام}}
{{ب|زین آب پدید شد حبابی|شد هجده‌هزار عالمش نام؟}}
{{ب|آغاز جهان بین چه چیز است؟|بنگر که چه باشدش سرانجام؟}}
{{ب|هر چیز از آنچه گشت پیدا|آن چیز بود به کام و ناکام}}
{{ب|آن را که ز می سرشت طینت|بی می نفسی نگیرد آرام}}
{{ب|و آن کس که هنوز در خمار است|هم مست شود ولی به ایام}}
{{ب|خرم دل آنکه از لب یار|جام می ناب می‌کند وام}}
{{ب|ای بی‌خبر از شراب مستی|ننهاده ز خویشتن برون گام}}
{{ب|در صومعه چند دیگ سودا|پختیم؟ و هنوز کار ما خام}}
{{ب|در میکده نیز روزکی چند|بنشین تو ز وقت روز تا شام}}
{{ب|می‌نوش به کام دوست باده|پس هم به دور چشم آن لارام}}
{{ب|می‌بین رخ جان فزای ساقی|در جام جهان نمای باقی}}
{{ب|پیش از عدم و وجود عالم|وز کاف «کن» و کتاب مبرم}}
{{ب|از عشق ظهور عشق درخواست|اظهار حروف اسم اعظم}}
{{ب|برداشت به جای خامه انگشت|زد در دهن و نوشت در دم}}
{{ب|بر کف بنوشت نام و چه نام؟|نامی که طلسم اوست آدم}}
{{ب|در همزه‌ی او وجود مدرج|در نقطه‌ی او حروف مدغم}}
{{ب|بنوشت و بخواند و باز پوشید|از دیده‌ی هر که نیست محرم}}
{{ب|ای طالب اسم اعظم، این نام|خواهی که تو را شود مسلم؟}}
{{ب|مفتاح جهان گشا به دست آر|بگشا در این طلسم محکم}}
{{ب|بینی که همه به تو مضاف است|معنی صریح و اسم مبهم}}
{{ب|چون بند طلسم وا گشودی|بینی که تویی خود اسم اعظم}}
{{ب|اسمی که حقیقت مسماست|گر دانستی «اصبت فالزم»}}
{{ب|ورنه، کم نام و ننگ خود گیر|میزن در میکده دمادم}}
{{ب|چون بگشایند ناگه آن در|بگشای دو چشم شاد و خرم}}
{{ب|می‌بین رخ جان فزای ساقی|در جام جهان نمای باقی}}
{{ب|پیش از عدم و وجود اغیار|وز سلطنت و ظهور اظهار}}
{{ب|سلطان سرای عشق فرمود:|پاک است سرای ما ز اغیار}}
{{ب|یعنی که بجز حقیقت او|در دار وجود نیست دیار}}
{{ب|واجب شود از شهادت و حکم|کز غیر نه عین بد، نه آثار}}
{{ب|لیکن چو به غیر کرد اشارت|اغیار ظهور کرد ناچار}}
{{ب|چندان که همه گواه گشتند|بر هستی وحدتش به یکبار}}
{{ب|دیدند عیان که اوست موجود|ویشان همگی محال و پندار}}
{{ب|گشتند همه گواه و رفتند|هم با سر نیستی ، دگر بار}}
{{ب|این بود شهادت «اولوالعلم»|وین بود فرشه را هم اقرار}}
{{ب|این بود همه بدایت خلق|وین بود همه نهایت کار}}
{{ب|این کثرت نفس بهر آن بود|تا وحدت از آن شود پدیدار}}
{{ب|چون ظاهر شد که جز یکی نیست|چه فایده از ظهور بسیار؟}}
{{ب|گر در نظر تو کثرت آید|وحدت بود آن، ولی به اطوار}}
{{ب|چون سر کثیر جمله دیدی|کثرت همه نقش وحدت نگار}}
{{ب|فی‌الجمله، ز غیر دیده بر دوز|این است طریق اهل انوار}}
{{ب|می‌بین رخ جان فزای ساقی|در جام جهان نمای باقی}}
{{ب|عشق از سر کوی خود سفر کرد|بر مرتبه‌ها همه گذر کرد}}
{{ب|صحرای وجود گشت در حال|هر کتم عدم، که پی سپر کرد}}
{{ب|می‌جست نشان صورت خود|چون در دل تنگ ما نظر کرد}}
{{ب|وا یافت امانت خود آنجا|آنگه چو نظر به بام و در کرد}}
{{ب|خود آن سر کوی بود کاول|زانجا به همه جهان سفر کرد}}
{{ب|جان را به امانت خود آنجا|واداشت، لباس خود بدر کرد}}
{{ب|در جان پوشید و باز خود را|آن بار لباس مختصر کرد}}
{{ب|وآنگاه چو آفتاب تابان|سر از سر هر سرای در کرد}}
{{ب|اول که به خود نمود خود را|انسان شد و نام خود بشر کرد}}
{{ب|فی‌الجمله، به چشم بند اغیار|ظاهر شد و نام خود دگر کرد}}
{{ب|تغییر صور کجا تواند|در نعت کمال او اثر کرد؟}}
{{ب|تقلیب و ظهور او در احوال|اظهار کمال بیشتر کرد}}
{{ب|ای دیده، تو نیز دیده بگشای|ما را چو ز خویشتن خبر کرد}}
{{ب|می‌بین رخ جان فزای ساقی|در جام جهان نمای باقی}}
{{ب|عشق از پس پرده روی بنمود|کردم چو نگاه، روی من بود}}
{{ب|پیش رخ خویش سجده کردم|آن لحظه که او جمال بنمود}}
{{ب|خود را به کنار در کشیدم|آنگاه که او کنار بگشود}}
{{ب|دادیم همه بوسه بر لب خویش|آن دم که لبم لبانش می‌سود}}
{{ب|بودم یکی، دو می‌نمودیم|نابود شد آن نمود در بود}}
{{ب|چون سایه به آفتاب پیوست|از ظلمت بود خود برآسود}}
{{ب|چون سوخته شد تمام هیزم|پیدا نشود از آن سپس دود}}
{{ب|گویند که عشق را بپوشان|خورشید به گل نشاید اندود}}
{{ب|آن کس که زیان خویش خواهد|پند من و تو نداردش سود}}
{{ب|پروانه که ذوق سوختن یافت|نبود به شعاع شمع خشنود}}
{{ب|این حالت اگرت عجب نماید|بشنو ز من، ار توانی اشنود}}
{{ب|برخیز، اگر حریف مایی|آهنگ شرابخانه کن زود}}
{{ب|می‌باش خراب در خرابات|ور بتوانی به چشم مقصود}}
{{ب|می‌بین رخ جان فزای ساقی|در جام جهان نمای باقی}}
{{ب|یاری است مرا، ورای پرده|انوار رخش سوای پرده}}
{{ب|برداشت ز رخ نقاب و گفتا:|می‌بین رخ من به جای پرده}}
{{ب|هرچ از دو جهان تو را خوش آید|میدان که منم ورای پرده}}
{{ب|عالم همه پرده‌ی مصور|اشیا همه نقش‌های پرده}}
{{ب|در پرده چو من سخن سرایم|چون خوش نبود نوای پرده؟}}
{{ب|این پرده مرا ز تو جدا کرد|این است خود اقتضای پرده}}
{{ب|نی نی،که میان ما جدایی|هرگز نکند غطای پرده}}
{{ب|تو تار ردای کبریایی|ما را نبود ردای پرده}}
{{ب|جای تو همیشه در دل ماست|بیرون ز در است جای پرده}}
{{ب|من مردم دیده‌ی جهانم|دیده نبود سزای پرده}}
{{ب|گر غیر من است پرده، خود نیست|ورنه منم انتهای پرده}}
{{ب|تو هم به سزای پرده برخیز|وز دیده‌ی خود گشای پرده}}
{{ب|می‌بین رخ جان فزای ساقی|در جام جهان نمای باقی}}
{{ب|آن مرغک نازنین پر و بال|گشتی همه گرد کوه اقبال}}
{{ب|بودی شب و روز در تکاپوی|کردی همه ساله کشف احوال}}
{{ب|جایی برسید او به یک دم|کان جا نرسد کسی به صد سال}}
{{ب|در اوج فضای عشق روزی|پرواز گرفت و من به دنبال}}
{{ب|ناگاه عقابی اندر آمد|آورد شکسته را به چنگال}}
{{ب|او را چه محل؟ که هر دو عالم|چون باز کند ز هم پر و بال}}
{{ب|در قبضه‌ی او چنان نماید|کاندر رخ خوب نقطه‌ی خال}}
{{ب|خالی است جهان شکار وحدت|کثرت عدم محال در حال}}
{{ب|این حال تو را چو گشت روشن|بگذر ز حدیث پار و امسال}}
{{ب|گرد سر کوی حال می‌گرد|خاک در او به دیده می‌مال}}
{{ب|تا کشف شود تو را حقیقت|از آینه‌ی عدوم اعمال}}
{{ب|ظاهر گردد تو را به تقصیل|این راز که گفته شد به اجمال}}
{{ب|دیدی چو یقین که می‌توان دید|پس بر در دل نشین چو ابدال}}
{{ب|می‌بین رخ جان فزای ساقی|در جام جهان نمای باقی}}
{{پایان شعر}}