نمایش مبدأ برای عطار (قصاید)/چرخ مردم خوار اگر روزی دو مردم‌پرور است

{{سرصفحه
| عنوان = [[عطار (قصاید)]]
| مؤلف = عطار
| قسمت =(چرخ مردم خوار اگر روزی دو مردم‌پرور است)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{ب|چرخ مردم خوار اگر روزی دو مردم‌پرور است|نیست از شفقت مگر پرواری او لاغر است}}
{{ب|زان فلک هنگامه می‌سازد به بازی خیال|کاختران چون لعبتانند و فلک چون چادر است}}
{{ب|عاقبت هنگامه‌ی او سرد خواهد شد از آنک|مرگ این هنگامه را چون وامخواهی بر در است}}
{{ب|در جهان منگر اگرچه کار و باری حاصل است|کاخرین روزی به سر باریش مرگی درخور است}}
{{ب|دل منه بر سیم و بر سیمین بران دهر از آنک|جمله‌ی زیر زمین پر لعبت سیمین بر است}}
{{ب|بنگر اندر خاک و مگذر همچو باد ای بیخبر|کین همه خاک زمین خاک بتان دلبر است}}
{{ب|ملک عالم را نظامی نیست در میزان مرگ|سنجدی سنجد اگر خود فی‌المثل صد سنجر است}}
{{ب|صد هزاران سروران را سر درین ره گوی شد|در چنین ره‌ای سلیم‌القلب چه جای سر است}}
{{ب|در چنین ره گر نداری توشه بر عمیا مرو|کین رهی بس مهلک است و وادیی بس منکر است}}
{{ب|دم مزن دم درکش و همدم مجوی از بهر آنک|تا ابد یک‌یک دم عمر تو یک‌یک گوهر است}}
{{ب|خوشتر از عودت نخواهد بود آخر دم مزن|خود دم عودت گرفتم جان تو هم مجمر است}}
{{ب|تا نگیری ترک دنیا کی رهی از نفس شوم|زانکه دنیا نفس آتشخوار را آبشخور است}}
{{ب|آتشی مردانه در آبشخور او زن تمام|ورنه آتش می‌پرستد جانت یعنی کافر است}}
{{ب|از حیات و لعب و لهو این جهان دل خوش مکن|کین حیات بی‌مزه حیات روز محشر است}}
{{ب|گر دلت آب حیات این جهان جوید بسی|زودتر از دیگران میرد و گر اسکندر است}}
{{ب|گنج معنی داری و کنج تو جای اژدهاست|نقش ایزد داری و نفس تو نقش آذر است}}
{{ب|هست نفس شوم تو چون اژدهایی هفت سر|جان تو با اژدهایی هفت‌سر در ششدر است}}
{{ب|گر طلسم نفس بگشایی ز معنی برخوری|وانکسی برخورد ازین معنی که بی‌خواب و خور است}}
{{ب|شمع چون آتش زد اندر خویش شد بی‌خواب و خور|لاجرم از روشنایی جمع را جان‌پرور است}}
{{ب|در نهاد آدمی شهوت چو طشتی آتش است|نفس سگ چون پادشاهی و شیاطین لشکر است}}
{{ب|همچو موسی این زمان در طشت آتش مانده‌ای|طفل و فرعونیت در پیش و دهان پر اخگر است}}
{{ب|شیر مردا ساغری خواه از کف ساقی جان|زانکه دریاهای عالم رشح آن یک ساغر است}}
{{ب|گر از آن صد ساغرت بخشند جز تشنه مباش|کانکه او سیراب شد نه رهرو و نه رهبر است}}
{{ب|هفت دریا را نمی‌بینی که از بس تشنگی|خشک‌لب مانده است اگرچه هفت اندامش تر است}}
{{ب|چند چون طفلان کنی نظاره‌ی لعب فلک|همچو مردان صف‌شکن گر جان پاکت صفدر است}}
{{ب|چرخ زال گوژپشت است و تو مردی بچه طبع|بچه زان مغرور شد کین زال غرق زیور است}}
{{ب|دانه‌ی سیمرغ جو چون رستم و بگذر ز زال|زانکه با این جمله زر این زال نی زال زر است}}
{{ب|گر ز سگ طبعی کند با تو به ره گرگ آشتی|آن هم از روباه بازی دان که او شیر نر است}}
{{ب|گرچه پای گاو دیدی در میان غره مشو|زانکه این گاو از خری بی‌پرچم و بی‌عنبر است}}
{{ب|گر دو پیکر از تو جان خواهند تو جان در مباز|زانکه خاک کوی یک جان صد هزاران پیکر است}}
{{ب|مه چو در خرچنگ آید جامه دوزی فال را|و او ز چنگ خود هزاران ماه را پرده‌در است}}
{{ب|چند بر پنها روی پرهیز کن از شیر چرخ|زانکه جای صید شیران وادی پهناور است}}
{{ب|خوشه چون گندم نمایی جوفروش آید به فعل|کاه برگی ندهدت کو در پی یک جو در است}}
{{ب|چون سلیمان را ترازو نیم‌جو فرمان نبرد|نیم‌جو سنجی اگر گویی مرا فرمانبر است}}
{{ب|این ترازو بفکن از دست و به طراری بجه|چون ترازو را همی‌بینی که کژدم در بر است}}
{{ب|چون کمان در شست آورد و تنت چون توز کرد|بس عجب باشد تو را در جعبه گر تیری در است}}
{{ب|همچو بز از ریش خویشت شرم ناید کین فلک|بز گرفتت روز و شب وز بهر تو بازی گر است}}
{{ب|دلو اگر دادت رسن تو گرد عالم در مگیر|زانکه آخر این رسن را هم گذر بر چنبر است}}
{{ب|چند بینی ماهیان در طشت چرخ از بهر آنک|چشمت اصغر گشت و ماهی نیست، چوب احمر است}}
{{ب|نی خطا گفتم نه اختر نی فلک بر هیچ نیست|از فلک دور است و از اختر بسی این برتر است}}
{{ب|کار آنجا می‌رود کانجا فلک گم می‌شود|چون فلک گم می‌شود آنجا چه جای اختر است}}
{{ب|تن درین طاس نگون مانند موری عاجز است|دل درین دام بلا مانند مرغی بی‌پر است}}
{{ب|خالقا عطار را بویی فرست از بهر آنک|هر که عطار است بوی عطر در وی مضمر است}}
{{ب|زان شدم عطار کز کوی تو بویی برده‌ام|لیک جانم منتظر در بند بویی دیگر است}}
{{ب|چاره‌ی جانم بکن زیرا که جان بس واله است|در دل مستم نگر زیرا که دل بس مضطر است}}
{{ب|من کفی خاکم اگر در دوزخم خواهی فکند|بود و نابودم به دوزخ یک کفی خاکستر است}}
{{ب|پادشاها هرچه خواهی کن کیم من خویش را|کانچه آید بندگان را از تو آن لایق‌تر است}}
{{پایان شعر}}