نمایش مبدأ برای شاهنامه/پادشاهی بهمن اسفندیار سد و دوازده سال بود

{{سرصفحه
 | عنوان = [[شاهنامه]]
 | مؤلف = فردوسی
 | قسمت = (پادشاهی بهمن اسفندیار سد و دوازده سال بود)
 | قبلی = [[شاهنامه/داستان رستم و شغاد|داستان رستم و شغاد]]
 | بعدی = [[شاهنامه/پادشاهی همای چهرزاد سی و دو سال بود|پادشاهی همای چهرزاد سی و دو سال بود]]
 | یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|چو بهمن به تخت نیا بر نشست|کمر با میان بست و بگشاد دست}}
{{ب|سپه را درم داد و دینار داد|همان کشور و مرز بسیار داد}}
{{ب|یکی انجمن ساخت از بخردان|بزرگان و کار آزموه ردان}}
{{ب|چنین گفت کز کار اسفندیار|ز نیک و بد گردش روزگار}}
{{ب|همه یاد دارید پیر و جوان|هرانکس که هستید روشن‌روان}}
{{ب|که رستم گه زندگانی چه کرد|همان زال افسونگر آن پیرمرد}}
{{ب|فرامرز جز کین ما در جهان|نجوید همی آشکار و نهان}}
{{ب|سرم پر ز دردست و دل پر ز خون|جز از کین ندارم به مغز اندرون}}
{{ب|دو جنگی چو نوش‌آذر و مهرنوش|که از درد ایشان برآمد خروش}}
{{ب|چو اسفندیاری که اندر جهان|بدو تازه بد روزگار مهان}}
{{ب|به زابلستان زان نشان کشته شد|ز دردش دد و دام سرگشته شد}}
{{ب|همانا که بر خون اسفندیار|به زاری بگرید به ایوان نگار}}
{{ب|هم از خون آن نامداران ما|جوانان و جنگی سواران ما}}
{{ب|هر آنکس که او باشد از آب پاک|نیارد سر گوهر اندر مغاک}}
{{ب|به کردار شاه آفریدون بود|چو خونین بباشد همایون بود}}
{{ب|که ضحاک را از پی خون جم|ز نام‌آوران جهان کرد کم}}
{{ب|منوچهر با سلم و تور سترگ|بیاورد ز آمل سپاهی بزرگ}}
{{ب|به چین رفت و کین نیا بازخواست|مرا همچنان داستانست راست}}
{{ب|چو کیخسرو آمد از افراسیاب|ز خون کرد گیتی چو دریای آب}}
{{ب|پدرم آمد و کین لهراسپ خواست|ز کشته زمین کرد با کوه راست}}
{{ب|فرامرز کز بهر خون پدر|به خورشید تابان برآورد سر}}
{{ب|به کابل شد و کین رستم بخواست|همه بوم و بر کرد با خاک راست}}
{{ب|زمین را ز خون بازنشناختند|همی باره بر کشتگان تاختند}}
{{ب|به کینه سزاوارتر کس منم|که بر شیر درنده اسپ افگنم}}
{{ب|اگر بشمری در جهان نامدار|سواری نبینی چو اسفندیار}}
{{ب|چه بیند و این را چه پاسخ دهید|بکوشید تا رای فرخ نهید}}
{{ب|چو بشنید گفتار بهمن سپاه|هرانکس که بد شاه را نیکخواه}}
{{ب|به آواز گفتند ما بنده‌ایم|همه دل به مهر تو آگنده‌ایم}}
{{ب|ز کار گذشته تو داناتری|ز مردان جنگی تواناتری}}
{{ب|به گیتی همان کن که کام آیدت|وگر زان سخن فر و نام آیدت}}
{{ب|نپیچد کسی سر ز فرمان تو|که یارد گذشتن ز پیمان تو}}
{{ب|چو پاسخ چنین یافت از لشکرش|به کین اندرون تیزتر شد سرش}}
{{ب|همه سیستان را بیاراستند|برین بر نهادند و برخاستند}}
{{ب|به شبگیر برخاست آوای کوس|شد از گرد لشکر سپهر آبنوس}}
{{ب|همی رفت زان لشکر نامدار|سواران شمشیرزن سد هزار}}
{{ب|چو آمد به نزدیکی هیرمند|فرستاده‌یی برگزید ارجمند}}
{{ب|فرستاد نزدیک دستان سام|بدادش ز هر گونه چندی پیام}}
{{ب|چنین گفت کز کین اسفندیار|مرا تلخ شد در جهان روزگار}}
{{ب|هم از کین نوش‌آذر و مهر نوش|دو شاه گرامی دو فرخ سروش}}
{{ب|ز دل کین دیرینه بیرون کنیم|همه بوم زابل پر از خون کنیم}}
{{ب|فرستاده آمد به زابل بگفت|دل زال با درد و غم گشت جفت}}
{{ب|چنین داد پاسخ که گر شهریار|براندیشد از کار اسفندیار}}
{{ب|بداند که آن بودنی کار بود|مرا زان سخن دل پرآزار بود}}
{{ب|تو بودی به نیک و بد اندر میان|ز من سود دیدی ندیدی زیان}}
{{ب|نپیچید رستم ز فرمان اوی|دلش بسته بودی به پیمان اوی}}
{{ب|پدرت آن گرانمایه شاه بزرگ|زمانش بیامد بدان شد سترگ}}
{{ب|به بیشه درون شیر و نر اژدها|ز چنگ زمانه نیابد رها}}
{{ب|همانا شنیدی که سام سوار|به مردی چه کرد اندران روزگار}}
{{ب|چنین تا به هنگام رستم رسید|که شمشیر تیز از میان برکشید}}
{{ب|به پیش نیاکان تو در چه کرد|به مردی به هنگام ننگ و نبرد}}
{{ب|همان کهتر و دایگان تو بود|به لشکر ز پرمایگان تو بود}}
{{ب|به زاری کنون رستم اندرگذشت|همه زابلستان پرآشوب گشت}}
{{ب|شب و روز هستم ز درد پسر|پر از آب دیده پر از خاک سر}}
{{ب|خروشان و جوشان و دل پر ز درد|دو رخ زرد و لبها شده لاژورد}}
{{ب|که نفرین برو باد کو را ز پای|فگند و بر آنکس که بد رهنمای}}
{{ب|گر ایدونک بینی تو پیکار ما|به خوبی براندیشی از کار ما}}
{{ب|بیایی ز دل کینه بیرون کنی|به مهر اندرین کشور افسون کنی}}
{{ب|همه گنج فرزند و دینار سام|کمرهای زرین و زرین ستام}}
{{ب|چو آیی به پیش تو آرم همه|تو شاهی و گردنکشانت رمه}}
{{ب|فرستاده را اسپ و دینار داد|ز هرگونه‌یی چیز بسیار داد}}
{{ب|چو این مایه‌ور پیش بهمن رسید|ز دستان بگفت آنچ دید و شنید}}
{{ب|چو بشنید ازو بهمن نیک‌بخت|نپذرفت پوزش برآشفت سخت}}
{{ب|به شهر اندر آمد دلی پر ز درد|سری پر ز کین لب پر از باد سرد}}
{{ب|پذیره شدش زال سام سوار|هم از سیستان آنک بد نامدار}}
{{ب|چو آمد به نزدیک بهمن فراز|پیاده شد از باره بردش نماز}}
{{ب|بدو گفت هنگام بخشایش است|ز دل درد و کین روز پالایش است}}
{{ب|ازان نیکویها که ما کرده‌ایم|ترا در جوانی بپرورده‌ایم}}
{{ب|ببخشای و کار گذشته مگوی|هنر جوی وز کشتگان کین مجوی}}
{{ب|که پیش تو دستان سام سوار|بیامد چنین خوار و با دستوار}}
{{ب|برآشفت بهمن ز گفتار اوی|چنان سست شد تیز بازار اوی}}
{{ب|هم‌اندر زمان پای کردش به بند|ز دستور و گنجور نشنید پند}}
{{ب|ز ایوان دستان سام سوار|شتر بارها برنهادند بار}}
{{ب|ز دینار وز گوهر نابسود|ز تخت وز گستردنی هرچ بود}}
{{ب|ز سیمینه و تاجهای به زر|ز زرینه و گوشوار و کمر}}
{{ب|از اسپان تازی به زرین ستام|ز شمشیر هندی به زرین نیام}}
{{ب|همان برده و بدره‌های درم|ز مشک و ز کافور وز بیش و کم}}
{{ب|که رستم فراز آورید آن به رنج|ز شاهان و گردنکشان یافت گنج}}
{{ب|همه زابلستان به تاراج داد|مهان را همه بدره و تاج داد}}
{{ب|غمی شد فرامرز در مرز بست|ز در دنیا دست کین را بشست}}
{{ب|همه نامداران روشن‌روان|برفتند یکسر بر پهلوان}}
{{ب|بدان نامداران زبان برگشاد|ز گفت زواره بسی کرد یاد}}
{{ب|که پیش پدرم آن جهاندیده مرد|همی گفت و لبها پر از بادسرد}}
{{ب|که بهمن ز ما کین اسفندیار|بخواهد تو این را به بازی مدار}}
{{ب|پدرم آن جهاندیده‌ی نامور|ز گفت زواره بپیچید سر}}
{{ب|نپذرفت و نشنید اندرز او|ازو گشت ویران کنون مرز او}}
{{ب|نیا چون گذشت او به شاهی رسید|سر تاج شاهی به ماهی رسید}}
{{ب|کنون بهمن نامور شهریار|همی نو کند کین اسفندیار}}
{{ب|هم از کین مهر آن سوار دلیر|ز نوش‌آذر آن گرد درنده شیر}}
{{ب|کنون خواهد از ما همی کین‌شان|به جای آورد کین و آیین‌شان}}
{{ب|ز ایران سپاهی چو ابر سیاه|بیاورد نزدیک ما کینه‌خواه}}
{{ب|نیای من آن نامدار بلند|گرفت و به زنجیر کردش به بند}}
{{ب|که بودی سپر پیش ایرانیان|به مردی بهر کینه بسته میان}}
{{ب|چه آمد بدین نامور دودمان|که آید ز هر سو بمابر زیان}}
{{ب|پدر کشته و بند سایه نیا|به مغز اندرون خون بود کیمیا}}
{{ب|به تاراج داده همه مرز خویش|نبینم سر مایه‌ی ارز خویش}}
{{ب|شما نیز یکسر چه گویید باز|هرانکس که هستید گردن‌فراز}}
{{ب|بگفتند کای گرد روشن‌روان|پدر بر پدر بر توی پهلوان}}
{{ب|همه یک به یک پیش تو بنده‌ایم|برای و به فرمان تو زنده‌ایم}}
{{ب|چو بشنید پوشید خفتان جنگ|دلی پر ز کینه سری پر ز ننگ}}
{{ب|سپه کرد و سر سوی بهمن نهاد|ز رزم تهمتن بسی کرد یاد}}
{{ب|چو نزدیک بهمن رسید آگهی|برآشفت بر تخت شاهنشهی}}
{{ب|بنه برنهاد و سپه برنشاند|به غور اندر آمد دو هفته بماند}}
{{ب|فرامرز پیش آمدش با سپاه|جهان شد ز گرد سواران سپاه}}
{{ب|وزان روی بهمن صفی برکشید|که خورشید تابان زمین را ندید}}
{{ب|ز آواز شیپور و هندی درای|همی کوه را دل برآمد ز جای}}
{{ب|بشست آسمان روی گیتی به قیر|ببارید چون ژاله از ابر تیر}}
{{ب|ز چاک تبرزین و جر کمان|زمین گشت جنبان‌تر از آسمان}}
{{ب|سه روز و سه شب هم برین رزمگاه|به رخشنده روز و به تابنده ماه}}
{{ب|همی گرز بارید و پولاد تیغ|ز گرد سپاه آسمان گشت میغ}}
{{ب|به روز چهارم یکی باد خاست|تو گفتی که با روز شب گشت راست}}
{{ب|به سوی فرامرز برگشت باد|جهاندار گشت از دم باد شاد}}
{{ب|همی شد پس گرد با تیغ تیز|برآورد زان انجمن رستخیز}}
{{ب|ز بستی و از لشکر زابلی|ز گردان شمشیر زن کابلی}}
{{ب|برآوردگه بر سواری نماند|وزان سرکشان نامداری نماند}}
{{ب|همه سربسر پشت برگاشتند|فرامرز را خوار بگذاشتند}}
{{ب|همه رزمگه کشته چون کوه کوه|به هم برفگنده ز هر دو گروه}}
{{ب|فرامرز با اندکی رزمجوی|به مردی به روی اندر آورد روی}}
{{ب|همه تنش پر زخم شمشیر بود|که فرزند شیران بد و شیر بود}}
{{ب|سرانجام بر دست یاز اردشیر|گرفتار شد نامدار دلیر}}
{{ب|بر بهمن آوردش از رزمگاه|بدو کرد کین‌دار چندی نگاه}}
{{ب|چو دیدش ندادش به جان زینهار|بفرمود داری زدن شهریار}}
{{ب|فرامرز را زنده بر دار کرد|تن پیلوارش نگونسار کرد}}
{{ب|ازان پس بفرمود شاه اردشیر|که کشتند او را به باران تیر}}
{{ب|گامی پشوتن که دستور بود|ز کشتن دلش سخت رنجور بود}}
{{ب|به پیش جهاندار بر پای خاست|چنین گفت کای خسرو داد و راست}}
{{ب|اگر کینه بودت به دل خواستی|پدید آمد از کاستی راستی}}
{{ب|کنون غارت و کشتن و جنگ و جوش|مفرمای و مپسند چندین خروش}}
{{ب|ز یزدان بترس و ز ما شرم‌دار|نگه کن بدین گردش روزگار}}
{{ب|یکی را برآرد به ابر بلند|یکی زو شود زار و خوار و نژند}}
{{ب|پدرت آن جهانگیر لشکر فروز|نه تابوت را شد سوی نیمروز}}
{{ب|نه رستم به کابل به نخچیرگاه|بدان شد که تا نیست گردد به چاه}}
{{ب|تو تا باشی ای خسرو پاک و راد|مرنجان کسی را که دارد نژاد}}
{{ب|چو فرزند سام نریمان ز بند|بنالد به پروردگار بلند}}
{{ب|بپیچی ازان گرچه نیک‌اختری|چو با کردگار افگند داوری}}
{{ب|چو رستم نگهدار تخت کیان|همی بر در رنج بستی میان}}
{{ب|تو این تاج ازو یافتی یادگار|نه از راه گشتاسپ و اسفندیار}}
{{ب|ز هنگامه‌ی کی قباد اندرآی|چنین تا به کیخسرو پاک‌رای}}
{{ب|بزرگی به شمشیر او داشتند|مهان را همه زیر او داشتند}}
{{ب|ازو بند بردار گر بخردی|دلت بازگردان ز راه بدی}}
{{ب|چو بشنید شاه از پشوتن سخن|پشیمان شد از درد و کین کهن}}
{{ب|خروشی برآمد ز پرده‌سرای|که ای پهلوانان با داد و رای}}
{{ب|بسیچیدن بازگشتن کنید|مبادا که تاراج و کشتن کنید}}
{{ب|بفرمود تا پای دستان ز بند|گشادند و دادند بسیار پند}}
{{ب|تن کشته را دخمه کردند جای|به گفتار دستور پاکیزه‌رای}}
{{ب|ز زندان به ایوان گذر کرد زال|برو زار بگریست فرخ همال}}
{{ب|که زارا دلیرا گوا رستما|نبیره‌ی گو نامور نیرما}}
{{ب|تو تا زنده‌بودی که آگاه بود|که گشتاسپ اندر جهان شاه بود}}
{{ب|کنون گنج تاراج و دستان اسیر|پسر زار کشته به پیکان تیر}}
{{ب|مبیناد چشم کس این روزگار|زمین باد بی‌تخم اسفندیار}}
{{ب|ازان آگهی سوی بهمن رسید|به نزدیک فرخ پشوتن رسید}}
{{ب|پشوتن ز رودابه پردرد شد|ازان شیون او رخش زرد شد}}
{{ب|به بهمن چنین گفت کای شاه نو|چو بر نیمه‌ی آسمان ماه نو}}
{{ب|به شبگیر ازین مرز لشکر بران|که این کار دشوار گشت و گران}}
{{ب|ز تاج تو چشم بدان دور باد|همه روزگاران تو سور باد}}
{{ب|بدین خانه‌ی زال سام دلیر|سزد گر نماند شهنشاه دیر}}
{{ب|چو شد کوه بر گونه‌ی سندروس|ز درگاه برخاست آوای کوس}}
{{ب|بفرمود پس بهمن کینه‌خواه|کزانجا برانند یکسر سپاه}}
{{ب|هم‌انگه برآمد ز پرده‌سرای|تبیره ابا بوق و هندی درای}}
{{ب|از آنجا به ایران نهادند روی|به گفتار دستور آزاده‌خوی}}
{{ب|سپه را ز زابل به ایران کشید|به نزدیک شهر دلیران کشید}}
{{ب|برآسود و بر تخت بنشست شاد|جهان را همی داشت با رسم و داد}}
{{ب|به درویش بخشید چندی درم|ازو چند شادان و چندی دژم}}
{{ب|جهانا چه خواهی ز پروردگان|چه پروردگان داغ دل بردگان}}
{{ب|پسر بد مر او را یکی همچو شیر|که ساسان همی خواندی اردشیر}}
{{ب|دگر دختری داشت نامش همای|هنرمند و بادانش و نیک‌رای}}
{{ب|همی خواندندی ورا چهرزاد|ز گیتی به دیدار او بود شاد}}
{{ب|پدر درپذیرفتش از نیکوی|بران دین که خوانی همی پهلوی}}
{{ب|همای دل‌افروز تابنده ماه|چنان بد که آبستن آمد ز شاه}}
{{ب|چو شش ماه شد پر ز تیمار شد|چو بهمن چنان دید بیمار شد}}
{{ب|چو از درد شاه اندرآمد ز پای|بفرمود تا پیش او شد همای}}
{{ب|بزرگان و نیک‌اختران را بخواند|به تخت گرانمایگان بر نشاند}}
{{ب|چنین گفت کاین پاک‌تن چهرزاد|به گیتی فراوان نبودست شاد}}
{{ب|سپردم بدو تاج و تخت بلند|همان لشکر و گنج با ارجمند}}
{{ب|ولی عهد من او بود در جهان|هم‌انکس کزو زاید اندر نهان}}
{{ب|اگر دختر آید برش گر پسر|ورا باشد این تاج و تخت پدر}}
{{ب|چو ساسان شنید این سخن خیره شد|ز گفتار بهمن دلش تیره شد}}
{{ب|بدو روز و دو شب بسان پلنگ|ز ایران به مرزی دگر شد ز ننگ}}
{{ب|دمان سوی شهر نشاپور شد|پر آزار بد از پدر دور شد}}
{{ب|زنی را ز تخم بزرگان بخواست|بپرورد و با جان و دل داشت راست}}
{{ب|نژادش به گیتی کسی را نگفت|همی داشت آن راستی در نهفت}}
{{ب|زن پاک‌تن خوب فرزند زاد|ز ساسان پرمایه بهمن نژاد}}
{{ب|پدر نام ساسانش کرد آن زمان|مر او را به زودی سرآمد زمان}}
{{ب|چو کودک ز خردی به مردی رسید|دران خانه جز بینوایی ندید}}
{{ب|ز شاه نشاپور بستد گله|که بودی به کوه و به هامون یله}}
{{ب|همی بود یکچند چوپان شاه|به کوه و بیابان و آرامگاه}}
{{ب|کنون بازگردم به کار همای|پس از مرگ بهمن که بگرفت جای}}
{{پایان شعر}}

[[رده:شاهنامه فردوسی]]