نمایش مبدأ برای سنایی غزنوی (ترجیعات)/ای قوم ازین سرای حوادث گذر کنید

{{سرصفحه
| عنوان = [[سنایی غزنوی (ترجیعات)]]
| مؤلف = سنایی غزنوی
| قسمت =(ای قوم ازین سرای حوادث گذر کنید)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{ب|ای قوم ازین سرای حوادث گذر کنید|خیزید و سوی عالم علوی سفر کنید}}
{{ب|یک سر بپر همت ازین دامگاه دیو|چون مرغ بر پریده مقر بر قمر کنید}}
{{ب|تا کی ز بهر تربیت جسم تیره‌روی|جان را هبا کنید و خرد را هدر کنید}}
{{ب|جانی کمال یافته در پرده‌ی شما|وانگه شما حدیث تن مختصر کنید}}
{{ب|عیسا نشسته پیش شما و آنگه از هوس|دلتان دهد که بندگی سم خر کنید}}
{{ب|تا کی مشام و کام و لب و چشم و گوش را|هر روز شاهراه دگر شور و شر کنید}}
{{ب|بر بام هفتمین فلک بر شوید اگر|یک لحظه قصد بستن این پنج در کنید}}
{{ب|مالی که پایمال عزیزان حضرتست|آن را همی ز حرص چرا تاج سر کنید}}
{{ب|خواهید تا شوید پذیرای در لطف|خود را به سان جزع و صدف کور و کر کنید}}
{{ب|این روحهای پاک درین توده‌های خاک|تا کی چنین چو اهل سقر مستقر کنید}}
{{ب|از حال آن سرای جلال از زبان حال|واماندگان حرص و حسد را خبر کنید}}
{{ب|ورنه ز آسمان خرد آفتاب‌وار|این خاک را به مرتبه یاقوت و زر کنید}}
{{ب|دیریست تا سپیده‌ی محشر همی دمد|ای زنده زادگان سر ازین خاک برکنید}}
{{ب|در خاک لعل زر شده هرگز ندیده‌اید|در گور این جوان گرامی نظر کنید}}
{{ب|خورشید شرع و چشم و چراغ و ضیاء دین|میر و امام امت سیف المناظرین}}
{{ب|میری که تا بر اهل معانی امیر بود|ز ایمانش تاج بود وز عقلش سریر بود}}
{{ب|رایش نه رای بود که صدر سپهر بود|رویش نه روی بود که بدر منیر بود}}
{{ب|با خصم اعتقاد زبانش چو تیغ بود|در راه اجتهاد گمانش چو تیر بود}}
{{ب|نفسش چو فعل عقل معانی نمای بود|طبعش چو ذات نفس معانی‌پذیر بود}}
{{ب|در قبض و بسط لطف سیاست به راه دین|چون مرکز محیط و هوای اثیر بود}}
{{ب|در شرع چون بنفشه دو تا بود و راست رو|در عقل چون شکوفه جوان بود و پیر بود}}
{{ب|بازوی خصم پیش زبان چو خنجرش|بی زور چون به برج کمان جرم تیر بود}}
{{ب|در حل و عقد نکته در حد شرع و شعر|آنجای اوقلیدس و اینجا جریر بود}}
{{ب|یک چند اگر ز جور زمین در گزند بود|یک روز اگر ز دور زمان در زحیر بود}}
{{ب|زین جا غریب رفت گر آنجا قریب بود|زین جا اسیر رفت گر آنجا امیر بود}}
{{ب|اندر طویل احمقی بود از آن سبب|عمرش چو دست و چو امل او قصیر بود}}
{{ب|برشد بر آن شجر که به بستان غیب بود|شد سوی آن ثمر که به جوی ضمیر بود}}
{{ب|بی کام او زمانه و با کام او زمین|بستان سیر بود نه پستان شیر بود}}
{{ب|از دست خود زمانه مر او را به مکر و فن|لوزینه داد لیک درون سوش سیر بود}}
{{ب|خورشید شرع و چشم و چراغ و ضیاء دین|میر و امام امت سیف المناظرین}}
{{ب|از نکبت زمانه و حال و محال او|تا چند گویم ای مه دی ماه و حال او}}
{{ب|خود در کمال چرخ نه بس آب و روشنیست|ای خاک تیره بر سر چرخ و کمال او}}
{{ب|خون فنا بریخته کو ریخت خون او|دست عدم شکسته که او کند بال او}}
{{ب|بی برگ ماند دین چو فرو ریخت شاخ او|بی میوه گشت جان چو نهان شد جمال او}}
{{ب|خو با کمال او و شریفا کلام او|سختا فراق او و عزیزا وصال او}}
{{ب|غبنا و اندها ز وثاق و وثیق او|دردا و حسرتا ز فراق جمال او}}
{{ب|تا زنده بود قابل دین بود شخص او|چون رفت گشت قابل ایمان خیال او}}
{{ب|بنوشت بر صحیفه‌ی روز از سواد شب|مسرع‌ترین دبیر فلک یک مجال او}}
{{ب|چون دید کین سرای نیرزد به نیم جو|زان چون خران عصر نشد در جوال او}}
{{ب|عین محمدیش الف‌دار شد به اصل|این جا بماند میم و ح و میم و دال او}}
{{ب|در عالم نجات خرامید و باز رست|از ننگ نفس ناطقه و قیل و قال او}}
{{ب|آزاد گشته روح لطیفش چو عاشقان|از عقل و قال او وز افلاک و حال او}}
{{ب|تنها شدن ازین هم تن‌ها چه غم چو هست|با روح او چو حور نشسته خصال او}}
{{ب|چرخ ار فرو شکست صدف را فرو شکست|او را چو دست بر گهر لایزال او}}
{{ب|خورشید شرع و چشم و چراغ و ضیاء دین|میر و امام امت سیف المناظرین}}
{{ب|ای بنیت تو طعمه‌ی صرف زمان شده|وی تربت تو سرمه‌ی چشم روان شده}}
{{ب|ای در سرای کسب خرامیده مردوار|از هفت خوان گذشته و در هشت خوان شده}}
{{ب|از بی امل شدنت هنر بی عمل شده|وز بی روان شدنت روان بی زبان شده}}
{{ب|از جور خیل آتش و آب و هوا و خاک|تیغت نیام گشته و تیرت کمان شده}}
{{ب|مویت چو مورد بود کنون نسترن شده|رویت چو لاله بود کنون زعفران شده}}
{{ب|در پیش فر سایه‌ی حکم آمده به عشق|او را همای خوانده و خود استخوان شده}}
{{ب|ای پار اثیر بوده و امسال اثر شده|وی دی بهار بوده و اکنون خزان شده}}
{{ب|ای جسم جان‌پذیر تو خوش خوش ز روی لطف|هنجار جان گرفته و چون جان نهان شده}}
{{ب|و آنگه ز بالکانه‌ی روحانیان چو دل|جای روان بدیده و با دل روان شده}}
{{ب|ای بوده حبس در قفس طبع وز خرد|ناگه قفس شکسته و زی آشیان شده}}
{{ب|جان را چو شمع افسر سر کرده و چو شمع|تن را بخورده جانت و بر آسمان شده}}
{{ب|بی منت سوال گمانت یقین شده|بی زحمت خیال جنانت جنان شده}}
{{ب|از رتبت و جلالت و از مجد و از سنا|روحت چنانکه عقل نداند چنان شده}}
{{ب|هر مشکلی که بوده ترا در سرای عشق|بی طمطراق عقل فضولی عیان شده}}
{{ب|خورشید شرع و چشم و چراغ و ضیاء دین|میر و امام امت سیف المناظرین}}
{{ب|ای بر نخورده بخت تو از روزگار خویش|برده به زیر خاک رخ چون نگار خویش}}
{{ب|ای کبک خوش خرام به بستان شرع و دین|باز قضات کرده بناگه شکار خویش}}
{{ب|در شاهراه حکم الاهی به دست عجز|ببریده پای و کنده سر اختیار خویش}}
{{ب|ای شاخ نو شکفته که از بیم چشم بد|ناگه نهاده در شکم خاک بار خویش}}
{{ب|ای گلبن روان پدر ناگه از برم|گل برده و بمانده درین دیده خار خویش}}
{{ب|زان دیده‌ی چو نرگس از خون گلی شده|بنگر یکی برین پدر سوگوار خویش}}
{{ب|تا در میان ماتم خود بینی آن رخش|پر خاک و خون شده چو لب آبدار خویش}}
{{ب|تا بر کنار گور خودش بینی از جزع|از خاک گور فرق سرش چون عذار خویش}}
{{ب|کی نان و آب خودش خورد آن مادری که او|در خاک ره نهد چو تو سرو از کنار خویش}}
{{ب|دیریست تا ز سوگ تو اندر سوم فلک|بنهاد زهره بر بط و چنگ از جوار خویش}}
{{ب|دیریست تا ز مرگ تو در عالم قضا|گشت زمانه گشت پشیمان ز کار خویش}}
{{ب|چرخ از میان خاک چو بیند جمال تو|شرم آیدش ز گردش ز نهار خوار خویش}}
{{ب|ای باد کرده عمر خود از دست چشم بد|و آتش زده ز مرگ خود اندر تبار خویش}}
{{ب|کرده سفر بجای مقیمان و پس به ما|داده فراق و حسرت و غم یادگار خویش}}
{{ب|آزاد باش تا ز همه رنج خوش بوی|کازاد رفته‌ای به سوی کردگار خویش}}
{{ب|خورشید شرع و چشم و چراغ و ضیاء دین|میر و امام امت، سیف المناظرین}}
{{ب|ای تیر آسمان ز کمان چون خمیده‌ای|وی زهره‌ی زمین ز طرب چون رمیده‌ای}}
{{ب|مانا که گوهری ز کف تو نهان شدست|پشت از برای جستن آن را خمیده‌ای}}
{{ب|از ظلمتت آنکه چشم تو دید ای ضیاء دین|دانم که مثل آن ز کسی کم شنیده‌ای}}
{{ب|یارب که تا چه دید دلت آن زمان که تو|جان داده آن ظریف جهان را به دیده‌ای}}
{{ب|گر بی‌رخ پسر سر جان و جهانت نیست|نشگفت از آنکه پسر از سر بریده‌ای}}
{{ب|گر دلت خون شود چه شود کان بزرگ را|در خردگی به خون جگر پروریده‌ای}}
{{ب|بر مرگ آن جوان‌تر و تازه از خدای|فضلی بزرگ دان که چنین آرمیده‌ای}}
{{ب|دانی که تا چه شاخ بر آتش نهاده‌ای|دانی که تا چه روی به خاک آوریده‌ای}}
{{ب|دانی که در کفن چه عزیزی نهفته‌ای|دانی که در لحد چه شهی خوابنیده‌ای}}
{{ب|صبرت دهاد ایزد و خود صابری از آنک|ز ایزد بلای جان به دو عالم خریده‌ای}}
{{ب|زین درد غافلند همه کس چو مار، گر|تو زار نال زان که تو کژدم گزیده‌ای}}
{{ب|ور گه گهی ز دست درافتی شگفت نیست|زین کافریدگار نه‌ای آفریده‌ای}}
{{ب|ای بر پسر گزیده رضای ملک پسر|احسنت و شاد باش، که نیکو گزیده‌ای}}
{{ب|زین پس بکن حدیث پسر چون خلیل‌وار|او را به پیش حضرت جلت کشیده‌ای}}
{{ب|خورشید شرع و چشم و چراغ و ضیاء دین|میر و امام امت سیف المناظرین}}
{{پایان شعر}}