نمایش مبدأ برای جامی (اورنگ هفتم خردنامه اسکندری)/چنین داد داننده، داد سخن

{{سرصفحه
| عنوان = [[جامی (اورنگ هفتم خردنامه اسکندری)]]
| مؤلف = جامی
| قسمت =(چنین داد داننده، داد سخن)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{ب|چنین داد داننده، داد سخن|ز مشکل‌گشای سپهر کهن}}
{{ب|که از وضع افلاک و سیر نجوم|ز حال سکندر چنین زد رقوم}}
{{ب|که چون صبح اقبالش آید به شام|بگیرد تر و خشک گیتی تمام}}
{{ب|به جایی که مرگش مقدر بود،|زمین آهن و آسمان زر بود}}
{{ب|سکندر چو آمد ز دریا برون|سپه را سوی روم شد رهنمون}}
{{ب|همی رفت آورده پا در رکاب|چو عمر گران‌مایه با صد شتاب}}
{{ب|یکی روز در گرمگاه تموز|گرفته جهان خسرو نیمروز}}
{{ب|به دشتی رسید آتشین ریگ و خاک|چو طشتی پر از اخگر تابناک}}
{{ب|هوایش چو آه ستمدیده گرم|ز بس گرمی‌اش سنگ چون موم نرم}}
{{ب|به هر راهش از نعل‌های مذاب|نشان سم بادپایان بر آب}}
{{ب|چو تابه زمین، آتش افشان در او|چو ماهی شده مار بریان در او}}
{{ب|سکندر در آن دشت پرتاب و تف|همی راند از پردلان بسته صف}}
{{ب|ز آسیب ره در خراش و خروش|به تن خونش از گرمی خور به جوش}}
{{ب|ز جوشش چو زد بر تنش موج، خون|ز راه دماغش شد از سر برون}}
{{ب|فرو ریخت‌اش بر سر زین زر|ز ماشوره‌ی عاج، مرجان تر}}
{{ب|بسی کرد در دفع خون حیله، ساز|ولی خون نیستاد از آن حیله، باز}}
{{ب|ز سیل اجل بر وی آمد شکست|بر آن سیل رخنه نیارست بست}}
{{ب|بر او تنگ شد خانه‌ی پشت زین|شد از خانه مایل به سوی زمین}}
{{ب|ز خاصان یکی سوی او رفت زود|به تدریج‌اش آورد از آن زین فرود}}
{{ب|ز جوشن به پا مفرش انداختش|ز زرین سپر سایبان ساختش}}
{{ب|به بالای جوشن، به زیر سپر|زمانی فتاد از جهان بی‌خبر}}
{{ب|چو بگشاد از آن بی‌خودی چشم هوش|به گوشش فرو گفت پنهان سروش}}
{{ب|که: «اینست جایی که دانا حکیم|در آنجا ز مرگ خودت داد بیم»}}
{{ب|چو از مردن خویش آگاه شد|بر او راه امید کوتاه شد}}
{{ب|دبیری طلب کرد روشن ضمیر|که بر لوح کافور ریزد عبیر}}
{{ب|نویسد کتابی سوی مادرش|تسلی‌ده جان غم‌پرورش}}
{{ب|چو بهر نوشتن ورق کرد باز|سر نامه را ساخت مشکین طراز:}}
{{ب|«به نام خداوند پست و بلند!|حکیم خردبخش بخردپسند!}}
{{ب|هراسندگان را بدو صد امید!|شناسندگان را از او صد نوید!}}
{{ب|بسا شهریاران و شاهنشهان|که کردند تسخیر ملک جهان}}
{{ب|ز زین پای ننهاده بالای تخت|به تاراج آفاتشان داد رخت}}
{{ب|یکی ز آن قبل، بنده اسکندرست|که اکنون به گرداب مرگ اندرست}}
{{ب|سفر کرد گرد جهان سال‌ها|ز فتح و ظفر یافت اقبال‌ها}}
{{ب|چو آورد رو در ره تختگاه|اجل زد بر او ره، در اثنای راه}}
{{ب|دو صد تحفه‌ی شوق از آن ناتوان|نثار ره بانوی بانوان!}}
{{ب|چراغ دل و دیده‌ی فیلقوس|فروزنده‌ی کشور روم و روس}}
{{ب|نمی‌گویم او مهربان مادر است،|که از مادری پایه‌اش برتر است}}
{{ب|از او دیده‌ام کار خود را رواج|وز او گشته‌ام صاحب تخت و تاج}}
{{ب|دریغا: که رفتم به تاراج دهر|ز دیدار او هیچ نگرفته بهر}}
{{ب|بسی بهر آسانی‌ام رنج برد|پی راحتم راه محنت سپرد}}
{{ب|ازین چشمه لیک آب‌رویی ندید|ز خارم گل آرزویی نچید}}
{{ب|چو از من برد قاصد نامه‌بر|به آن مادر مهربان این خبر،}}
{{ب|وز این غم بسوزد دل و جان او|شود خون‌فشان چشم گریان او،}}
{{ب|قدم در طریق صبوری نهد|جزع را به رخ داغ دوری نهد}}
{{ب|نه کوشد چو خور در گریبان‌دری!|نه پوشد چو مه جامه نیلوفری!}}
{{ب|نه نالد ز رنج و نه موید ز درد!|نه مالد به خاک سیه روی زرد!}}
{{ب|چرا غم خورد زیرک هوشیار،|چو ز آغاز می‌داند انجام کار؟}}
{{ب|سرانجام گیتی به خون خفتن است|به خواری به خاک اندرون رفتن است}}
{{ب|تفاوت ندارد درین کس ز کس|جز این کاوفتد اندکی پیش و پس}}
{{ب|گران‌مایه عمرم که مستعجل است|ز میقات سی، کرده رو در چل است}}
{{ب|گرفتم که از سی به سیصد رسد|به هر روز ملکی مجدد رسد}}
{{ب|چه حاصل از آن هم چو جاوید نیست|ز چنگ اجل رستن امید نیست}}
{{ب|بود کن ز من مانده در من رسد|وز این تیره گلخن به گلشن رسد}}
{{ب|به یک جای گیریم با هم مقام|بر این ختم شد نامه‌ام، والسلام!»}}
{{پایان شعر}}

[[رده:هفت اورنگ جامی]]