نمایش مبدأ برای ابوسعید ابوالخیر (مقطعات)/مرد باید که جگر سوخته چندان بودا

{{سرصفحه
| عنوان = [[ابوسعید ابوالخیر (مقطعات)]]
| مؤلف = ابوسعید ابوالخیر
| قسمت =(مرد باید که جگر سوخته چندان بودا)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{ب|مرد باید که جگر سوخته چندان بودا|نه همانا که چنین مرد فراوان بودا}}
{{ب|کار چون بسته شود بگشایدا|وز پس هر غم طرب افزایدا}}
{{ب|خداوندا بگردانی بلا را|ز آفتها نگه داری تو ما را}}
{{ب|به حق هر دو گیسوی محمد|زبون گردان زبردستان ما را}}
{{ب|نسیما جانب بستان گذر کن|بگو آن نازنین شمشاد ما را}}
{{ب|به تشریف قدوم خود زمانی|مشرف کن خراب آباد ما را}}
{{ب|چون مرا دیدی تو او را دیده‌ای|چون ورا دیدی تو دیدی مر مرا}}
{{ب|گر من این دوستی تو ببرم تا لب گور|بزنم نعره ولیکن ز تو بینم هنرا}}
{{ب|گرفت خواهم زلفین عنبرین ترا|به بوسه نقش کنم برگ یاسمین ترا}}
{{ب|هر آن زمین که تو یک ره برو قدم بنهی|هزار سجده برم خاک آن زمین ترا}}
{{ب|هزار بوسه دهم بر سخای نامه‌ی تو|اگر ببینم بر مهر او نگین ترا}}
{{ب|به تیغ هندی گو دست من جدا بکنند|اگر بگیرم روزی من آستین ترا}}
{{ب|اگر چه خامش مردم که شعر باید گفت|زبان من به روی گردد آفرین ترا}}
{{ب|در شب تاریک برداری نقاب از روی خویش|مرد نابینا ببیند بازیابد راه را}}
{{ب|طاقت پنجاه روزم نیست تا بینم ترا|دلبرا شاها ازین پنجه بیفگن آه را}}
{{ب|پنج و پنجاهم نباید هم کنون خواهم ترا|اعجمی‌ام می‌ندانم من بن و بنگاه را}}
{{ب|هر کسی محراب کردست آفتاب و سنگ و چوب|من کنون محراب کردم آن نگارین روی را}}
{{ب|با عاشقان نشین و همه عاشقی گزین|با هر که نیست عاشق کم کن قرینیا}}
{{ب|باشد گه وصال ببینند روی دوست|تو نیز در میانه‌ی ایشان ببینیا}}
{{ب|آتش نمرود هرگز پور آذر را نسوخت|پور آذر پیش ازین آتش چو خاکستر شده‌است}}
{{ب|تا بدین آتش نسوزی تو یقین صافی نه‌ای|خواه گو دیوانه خوانی خواه گویی بیهده‌است}}
{{ب|ای دریغا جان قدسی کز همه پوشیده‌است|بس که دیدست روی او یا نام او بشنیده‌است}}
{{ب|هر که بیند در زمان آن حسن او کافر شود|ای دریغا کین شریعت کفر ما ببریده‌است}}
{{ب|کون و کان بر هم زن و از خود برون شو یک رهی|کین چنین جان را خدا از دو جهان بگزیده‌است}}
{{ب|امروز بهر حالی بغداد بخاراست|کجا میر خراسانست پیروزی آنجاست}}
{{ب|ساقی تو بده باده و مطرب تو بزن رود|تا می‌خورم امروز که وقت طرب ماست}}
{{ب|می هست و درم هست و بت لاله رخان هست|غم نیست و گر هست نصیب دل اعداست}}
{{ب|هر آن دلی که ترا، سیدی بدان نظرست|خطر گرفت اگرچه حقیر و بی‌خطرست}}
{{ب|اگرچه خرد یکی شاخک گیاه بود|که تو بدو نگری زاد سر و غاتفرست}}
{{ب|هر آن دلی که نهفتست زیر هفت زمین|که تو بدو نگری همتش ز عرش برست}}
{{ب|صاحب خبران دارم آنجا که تو هستی|یک دم زدن از حال تو غافل نیم ای دوست}}
{{ب|ای ترک جان نکرده و جانانت آرزوست|زنار نابریده و ایمانت آرزوست}}
{{ب|در هیچ وقت خدمت مردی نکرده‌ای|و آنگه نشسته صحبت مردانت آرزوست}}
{{ب|رنج مردم ز پیشی و بیشیست|راحت و ایمنی ز درویشیست}}
{{ب|بر گزین زین جهان یکی و بس|گرت با دانش و خرد خویشیست}}
{{ب|از دوست پیام آمد کاراسته کن کار|مهر دل پیش آر و فضول از ره بردار}}
{{ب|اینست شریعت|اینست طریقت}}
{{ب|ای روی تو چو روز دلیل موحدان|وی موی تو چنان چو شب ملحد از لحد}}
{{ب|ای من مقدم از همه عشاق چون تویی|مر حسن را مقدم چون از کلام قد}}
{{ب|مکی به کعبه فخر کند مصریان به نیل|ترسا به اسقف و علوی به افتخار جد}}
{{ب|فخر رهی بدان دو سیه چشمکان تست|کامد پدید زیر نقاب از بر دو خد}}
{{ب|از دوست به هر چیز چرا بایدت آزرد|کین عیش چنین باشد گه شادی و گه درد}}
{{ب|گر خوار کند مهتر خواری نکند عیب|چون باز نوازد شود آن داغ جفا سرد}}
{{ب|صد نیک به یک بد نتوان کرد فراموش|گر خار بر اندیشی خرما نتوان خورد}}
{{ب|او خشم همی گیرد تو عذر همی خواه|هر روز به نو یار دگر می‌نتوان نکرد}}
{{ب|آری چنین کنند کریمان که شاه کرد|سوی رهی بچشم بزرگی نگاه کرد}}
{{ب|هر آن شمعی که ایزد برفروزد|کسی کش پف کند سبلت بسوزد}}
{{ب|برون ز گوشه بهشت برین سقر باشد|فزون ز توشه شکر معده بار خر باشد}}
{{ب|هر آنکه توشه‌ی روزی و گوشه‌ای دارد|به راستی ملک ملک بحر و بر باشد}}
{{ب|زیادت از سرت ار یک کله بدست آری|به خاکپای قناعت که درد سر باشد}}
{{ب|عاشقی خواهی که تا پایان بری|بس که بپسندید باید ناپسند}}
{{ب|زشت باید دید و انگارید خوب|زهر باید خورد و انگارید قند}}
{{ب|توسنی کردم ندانستم همی|کز کشیدن سخت‌تر گردد کمند}}
{{ب|با خلق هر کرم که کند هم خدا کند|باشد که ناگهی نگهی هم بما کند}}
{{ب|مرا تو راحت جانی معاینه نه خبر|کرا معاینه آمد خبر چه سود کند}}
{{ب|هیچ صورتگر بصد سال از بدایع وزنگار|آن نداند کرد و نتواند که یک باران کند}}
{{ب|او درین فکر تا به ما چه کند|ما درین فکر تا خدا چه کند}}
{{ب|ما دل آسوده تا خدا چه کند|خواجه در حیله تا به ما چه کند}}
{{ب|بزیر قبه‌ی تقدیس مست مستانند|که هر چه هست همه صورت خدا دانند}}
{{ب|کار همه راست چنانکه بباید|حال شادیست شاد باشی شاید}}
{{ب|انده و اندیشه را دراز چه داری|دولت تو خود همان کند که بباید}}
{{ب|رای وزیران ترا به کار نیاید|هر چه صوابست بخت خود فرماید}}
{{ب|چرخ نیارد بدیل تو ز خلایق|وانکه ترا زاد نیز چون تو نزاید}}
{{ب|ایزد هرگز دری نبندد بر تو|تا صد دیگر به بهتری نگشاید}}
{{ب|خوش آید او را چون من بناخوشی باشم|مرا که خوشی او بود ناخوشی شاید}}
{{ب|مرا چو گریان بیند بخندد از شادی|مرا چو کاسته بیند کرشمه بفزاید}}
{{ب|هر باد که از سوی بخارا بمن آید|با بوی گل و مشک و نسیم سمن آید}}
{{ب|بر هر زن و هر مرد کجا بروزد آن باد|گویی مگر آن باد همی از ختن آید}}
{{ب|نی نی ز ختن باد چنان خوش نوزد هیچ|کان باد همی از بر معشوق من آید}}
{{ب|هر شب نگرانم به یمن تا تو بر آیی|زیرا که سهیلی و سهیل از یمن آید}}
{{ب|کوشم که بپوشم صنما نام تو از خلق|تا نام تو کم در دهن انجمن آید}}
{{ب|با هر که سخن گویم اگر خواهم و گر نی|اول سخنم نام تو اندر دهن آید}}
{{ب|بده تو بار خدایا درین خجسته سفر|هزار نصرة و شادی هزار فتح و ظفر}}
{{ب|به حق چار محمد به حق چار علی|بدو حسن به حسین و به موسی و جعفر}}
{{ب|چیست ازین خوبتر در همه آفاق کار|دوست به نزدیک دوست یار به نزدیک یار}}
{{ب|دوست بر دوست رفت یار به نزدیک یار|خوشتر ازین در جهان هیچ نبوده‌است کار}}
{{ب|خوبتر اندر جهان ازین چه بود کار|دوست بر دوست رفت و یار بر یار}}
{{ب|آن همه اندوه بود و این همه شادی|آن همه گفتار بود و این همه کردار}}
{{ب|دوست بر دوست رفت یار بر یار|خوشتر ازین هیچ در جهان نبود کار}}
{{ب|حق تعالی که مالک الملکست|لیس فی الملک غیره مالک}}
{{ب|برساند بیک دگر ما را|انه قادر علی ذلک}}
{{ب|معدن شادیست این معدن جود و کرم|قبله‌ی ما روی یار قبله‌ی هر کس حرم}}
{{ب|دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام|بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام}}
{{ب|یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند|دگر که عاشق گویند عاشقان را نام}}
{{ب|دریغم آید چون مر ترا نکو خوانند|دریغم آید چون بر رهیت عاشق نام}}
{{ب|نظری فگن به حالم که ز دست رفت کارم|به کسم مکن حواله که بجز تو کس ندارم}}
{{ب|تو چو صاحب عطایی طلب منست از تو|چو تو غالبی بهر کس به تو خویش می‌سپارم}}
{{ب|بوالعجب یاری ای یار خراسانی|بنده‌ی بوالعجبی‌های خراسانم}}
{{ب|همه جمال تو بینم چو دیده باز کنم|همه تنم دل گردد که با تو راز کنم}}
{{ب|حرام دارم با دیگران سخن گفتن|کجا حدیث تو آمد سخن دراز کنم}}
{{ب|مدتی هست که ما از خم وحدت مستیم|شیشه‌ی کثرت این طایفه را بشکستیم}}
{{ب|اینکه گویند فنا هست غلط میگویند|تا خدا هست درین معرکه ما هم هستیم}}
{{ب|بس که جستم تا بیابم من از آن دلبر نشان|تا گمان اندر یقین گم شد یقین اندر گمان}}
{{ب|تا که می‌جستم ندیدم تا بدیدم گم شدم|گم شده گم کرده را هرگز کجا یابد نشان}}
{{ب|در خیال من نیامد در یقینم هم نبود|بی نشانی که صواب آید ازو دادن نشان}}
{{ب|چند گاهی عاشقی برزیدم و پنداشتم|خویشتن شهره بکرده کو چنین و من چنان}}
{{ب|در حقیقت چون بدیدم زو خیالی هم نبود|عاشق و معشوق من بودم ببین این داستان}}
{{ب|تعویذ گشت خوی بدان روی خوب را|ورنه به چشم بد بخورندیش مردمان}}
{{ب|تو چنانی که ترا بخت چنانست و چنان|من چنینم که مرا بخت چنینست و چنین}}
{{ب|با عاشقان نشین و همه عاشقی گزین|با هر که نیست عاشق کم گوی و کم نشین}}
{{ب|باشد که در وصال تو بینند روی دوست|تو نیز در میانه‌ی ایشان نه‌ای ببین}}
{{ب|ترا روی زرد و مرا روی زرد|تو از مهر و ماه و من از مهر ماه}}
{{ب|بر فلک بر دو مرد پیشه ورند|آن یکی درزی آن دگر جولاه}}
{{ب|این ندوزد مگر قبای ملوک|و آن نبافد مگر گلیم سیاه}}
{{ب|ما و همین دوغ وا و ترب و ترینه|پخته‌ی امروز یا ز باقی دینه}}
{{ب|عز ولایت به ذل عزل نیرزد|گرچه ترا نور حاج تا به مدینه}}
{{ب|حال عالم سر بسر پرسیدم از فرزانه‌ای|گفت: یا خاکیست یا بادیست یا افسانه‌ای}}
{{ب|گفتمش، آن کس که او اندر طلب پویان بود؟|گفت: یا کوریست یا کریست یا دیوانه‌ای}}
{{ب|گفتمش: احوال عمر ما چه باشد عمر چیست؟|گفت: یا برقیست یا شمعیست یا پروانه‌ای}}
{{ب|بر مثال قطره‌ی برفست در فصل تموز|هیچ عاقل در چنین جاگاه سازد خانه‌ای}}
{{ب|یا مثال سیل خانست آب در فصل بهار|هیچ زیرک در چنین منزل فشاند دانه‌ای}}
{{ب|فیلسوفی گفت: اندر جانب هندوستان|حکمتی دیدم نوشته بر در بت خانه‌ای}}
{{ب|گفتم: آن حکمت چه حکمت بود؟ گفت: این حکمتست|آدمی را سنگ و شیشه چرخ چون دیوانه‌ای}}
{{ب|نعمت دنیا و دنیا نزد حق بیگانه است|هیچ عاقل مهر ورزد با چنین بیگانه‌ای؟}}
{{ب|ای بار خدا به حق هستی|شش چیز مرا مدد فرستی}}
{{ب|ایمان و امان و تن درستی|فتح و فرج و فراخ دستی}}
{{ب|ای ساقی پیش آر ز سرمایه‌ی شادی|زان می‌که همی تابد چون تاج قبادی}}
{{ب|زان باده که با بوی گل و گونه‌ی لعلست|قفل در کرمست و کلید در شادی}}
{{ب|ایا بر جان ما ماهر چو بر شطرنج اهوازی|چو ما را شاه مات آید ترا سپری شود بازی}}
{{ب|تنگ دلی نی و دل تنگ نی|تنگدلان را بر ما رنگ نی}}
{{ب|صاحب خبران دارم آنجا که تو هستی|یا جمله مرا هستی یا عهد شکستی}}
{{ب|یک دم زدن از حال تو غافل نیم ای دوست|صاحب خبران دارم آنجا که تو هستی}}
{{پایان شعر}}