New Server

بیست و پنجمین سال شاهنشاهی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر/ سال ۱۳۴۳

از مشروطه
پرش به: گشتن، جستجو
درگاه اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر بزرگ ارتشتاران

بیست و پنجمین سال شاهنشاهی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

درگاه انقلاب شاه و مردم


شاهنشاه در جای ساختمان سد لتیان سکه طلا می‌ریزند
شاهنشاه دستور بتن‌ریزی سد لتیان را می‌دهند
منصور نخست‌وزیر ایران
کابینه منصور ۱۳۴۳
شاهنشاه، پرزیدنت گورسل و ایوب خان در نشست آر سی دی
شاهنشاه با دهقانان گفتگو می‌کنند
شاهنشاه و شهبانو در بازدید از امریکا میهمان پرزیدنت جانسون و بانو
شاهنشاه و شهبانو از گالری فریر نمایشگاه هفت هزار سال هنر ایران دیدن می‌کنند
شاهنشاه به پیشباز پادشاه نروژ می‌روند
شاهنشاه و شهبانو در نمایشگاه هفت هزار سال هنر ایران
شاهنشاه در روز دهقان
شاهنشاه و هایلاسلاسی امپراتور اتپوپی میهمان گرامی ایران
Shahanshah Haile Selassie Tehran1343b.jpg
حبیب بورقیبه پرزیدنت تونس میهمان ملت ایران

بیست و پنجمین سال شاهنشاهی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر/ سال ۱۳۴۳


۱۳۴۳ بیست‌وچهارمین سال


  • هنگامی نمایندگان در مجلس شورای ملی چشم‌براه ورود نخست‌وزیر حسنعلی منصور بودند که قراردادهای جدید نفت را به مجلس بیاورد، در آستانه ساختمان بهارستان، نخست‌وزیر آماج گلوله تروریست‌های اسلامی قرار گرفت.[۱]
  • شاهنشاه در پیامی ۱۱۵ پادشاه و پرزیدنت جهان را به جنبش برای برافکندن بی‌سوادی فراخواندند.

آغاز سال ۱۳۴۳، بیست‌وچهارمین سال پادشاهیِ شاهنشاه، دو گردهم‌آیی بین‌المللی هم‌زمان با یکدیگر در تهران برگزار شد. این دو گردهم‌آیی، یکی کنفرانس جهانی « اِکافه » یا کنفرانس اتاق بازرگانی بین‌المللی برای آسیا و خاوردور بود، و دیگری سمینار بانکداران آسیا که روز بیست‌وچهارم فروردین‌ماه با سخنرانی حسنعلی منصور نخست‌وزیر ایران، در هتل هیلتون گشایش یافت.

در درازای پنج روز، در هر دو کنفرانس کارشناسان بانکی و بانکداران و کنفرانس بازرگانان برجسته کشورهای هموند، پیرامون دشواری‌های گوناگون در گسترش بازرگانی و سرمایه‌گذاری و امور بانکی و داد و ستدهای بازرگانی و سرمایه‌گذاری، با یکدیگر به گفتگو و شور پرداختند و به پیشگاه شاهنشاه باریافتند.

در پایان سال ۱۳۴۲ هجدهمین نشست کنفرانس مقام زن وابسته به سازمان ملل متحد در تهران برپا شد. شهبانوی ایران در روز دهم اسفند ماه این کنفرانس در جای برگزاری آن، هتل هیلتون گشودند. کنفرانس مقام زن هیجده روز به درازا کشید و نمایندگان بیست کشور در آن شرکت داشتند.

روز ششم دی‌ماه نیز، آیین باشکوهی در ارجگذاری به یک‌هزاروصدمین سالگرد زادروز محمد زکریای رازی، پزشک و فیلسوف گرانمایه ایران، در تالار ابن‌سینا با پیام شاهنشاه گشایش یافت. در این آیین پیرامون دانش و بینش و زندگانی پزشک بزرگ ایران، سخنرانی‌هایی ایراد شد.[۲]


عمران و اقتصاد ...

کارهای عمرانی در سال بیست‌وچهارم پادشاهی نیز همچنان با شتاب ادامه یافت.[۳]

روز پانزدهم اردیبهشت‌ماه، شاهنشاه با ریختن سکه‌های طلا در پایه سد لتیان، دستور بتن‌ریزی سد را دادند. این سد که نزدیک تهران ساخته می‌شود، بخشی از آب آشامیدنی و برق نیازین شهر تهران را فراهم‌ خواهدساخت. میزان آبی که پس از ساختن سد به انبارهای آب تهران برده می‌شود ۸۰ میلیون مترمکعب در سال خواهدبود.[۴]

روز چهاردهم خردادماه، قانون آغاز مرحله دوم اصلاحات ارضی در فرودگاه مهرآباد از سوی شاهنشاه توشیح شد. شاهنشاه پس از توشیح این قانون رهسپار امریکا شدند.

به دنبال دستینه شدن موافقتنامه هوایی میان ایران و شوروی در روز ۲۶ امرداد ماه، با ورود نخستین هواپیمای شوروی روز دهم آبان‌ماه، سرویس هوایی تهران – مسکو گشایش یافت. با این هواپیما معاون اداره خطوط بین‌المللی هوایی اتحاد شوروی به تهران واردشد و در فرودگاه مهرآباد با خبرنگاران گفتگو کرد.

همچنین روز ۲۴ خرداد ماه موافقتنامه داد و ستد کالا و قرارداد پرداخت میان ایران و شوروی دستینه شد. داد و ستدهای بازرگانی میان ایران و شوروی برپایه قرارداد به دو برابر افزایش یافت و چون دولت ایران سرگرم آبادانی کشور بود، شوروی پذیرفت که صادرات ماشین‌آلات راه‌سازی و ماشین‌آلات کشاورزی و معدن تولید نیرو را بیافزاید.

روز دهم آبان‌ ماه، شرکت ملی نفت ایران پایان زمان پذیرش پیشنهادهای بزرگترین مزایده نفتی جهان را در بخش یک نفتی ایران در شاخاب پارس (خلیج فارس) به آگاهی رساند، ۳۴ کمپانی بزرگ نفتی جهان پیشنهادهایی برای شرکت در این مزایده به شرکت ملی نفت ایران داده‌بودند که در روز ۲۸ آذرماه برندگان مزایده برگزیده و شناسانده شدند.


دیدوبازدیدها ...


شاهنشاه و شهبانوی ایران، در سال ۱۳۴۳ به چند سفر خارجی رفتند و از چند میهمان ارجمند در ایران پذیرایی فرمودند.

نخستین سفر شاهنشاه در سال بیست‌وچهارم پادشاهی، سفر امریکا بود.[۵]

این سفر بامداد روز چهاردهم خردادماه آغاز شد. شاهنشاه در این مسافرت غیر رسمی، نمایشگاه هفت‌هزار سال هنر ایران را در واشنگتن گشودند و دانشنامه‌های افتخاری دانشگاه‌های امریکن، نیویورک و کالیفرنیا را پذیرفتند.

در بازگشت از سفر امریکا، شاهنشاه و شهبانو از کشورهای مراکش، فرانسه و پرتقال نیز دیدن فرمودند و روز هفدهم خرداد ماه در میان پیشواز پرشور اهالی پایتخت به تهران بازگشتند.

بامداد روز ۲۷ بهمن‌ماه، شاهنشاه رهسپار وین، پایتخت اتریش، شدند و از آنجا با خودرو به جایی که سرچشمه آب‌های کانی و درمانی در آن بود، راندند و دوره استفاده از آبهای معدنی و چک آپ پزشکی را آغاز نمودند.

این سفر نزدیک به دو هفته به درازا کشید و هفته سوم شاهنشاه رهسپار انگلستان شدند.[۶]

شاهنشاه روز بیست‌وسوم شهریورماه برای پیشواز اعلیحضرت هیلاسلاسی، امپراطور اتیوپی، به فرودگاه مهرآباد تشریف‌فرما شدند. امپراتور اتیوپی سه روز میهمان شاهنشاه بودند و در این مسافرت پیرامون گسترش پیوند دو کشور میان امپراتور و شاهنشاه گفتگوهایی انجام یافت.[۷]

روز ۲۶ آبان‌ماه، اعلیحضرت بودوئن، پادشاه بلژیک و علیاحضرت فابیولا، ملکه آن کشور، به دعوت شاهنشاه و شهبانوی ایران برای یک دیدار رسمی وارد تهران شدند. پادشاه و ملکه بلژیک به همراه میزبان والای خود از اسپهان و شیراز دیدن کردند.

همچنین روز هیجدهم دی‌ماه، اعلیحضرت اولاف پنجم، پادشاه نروژ، به دعوت شاهنشاه برای یک دیدار هفت روزه وارد تهران شدند. پادشاه نروژ روز بیستم دی‌ماه برای بازدید از اسپهان و شیراز رهسپار گشتند و در درازای مسافرت مورد پذیرایی گرم شاهنشاه و ملت ایران قرار گرفتند.

میهمان دیگر ایران در سال بیست‌وچهارم سلطنت، پرزیدنت بورقیبه، رئیس‌جمهوری تونس، بود که به همراه بانو بورقیبه روز ۲۳ اسفندماه به تهران وارد شدند و تا روز چهارشنبه چهارم فروردین‌ماه در کشور ایران ماندند.


کنفرانس بزرگ ...


روز بیست‌ونهم تیر ماه، برای شرکت در کنفرانس بزرگ سران کشورهای ایران، ترکیه و پاکستان، شاهنشاه رهسپار استانبول شدند.

کنفرانس بزرگ سران سه کشور روز سی‌ام تیرماه در قصر فلوریا تشکیل شد. در پی گفتگوهای آغازین که از سوی وزرای خارجه سه کشور انجام گرفته‌بود، پیشنهاد همکاری تازه‌ای میان سه کشور مسلمان و همسایه تصویب شد. در جارنامه پایان گفتگوها، موافقتنامه ده ماده‌ای در زمینه همکاری‌های مشترک منطقه‌ای که مورد پذیرش سران سه کشور قرار گرفته‌بود، به چاپ رسید.

داد و ستد آزاد کالا، برقراری همکاری بیشتر میان اتاق‌های بازرگانی سه کشور و چه بسا برپایی یک اتاق بازرگانی مشترک، تنظیم و اجرای برنامه‌هایی برای ایجاد سودهای مشترک، پایین آوردن نرخ‌های پُستی میان سه کشور به میزان نرخ‌های داخلی، بهبود ترابری هوایی و دریایی و راه و راه‌آهن، بستن پیمان گسترش جهانگردی، از میان برداشتن روادید میان سه کشور، کمک‌های فنی و گسترش پیوندهای فرهنگی، سرفصل برنامه "همکاری منطقه‌ای عمران" بود که در کنفرانس بزرگ استانبول مورد پذیرش قرارگرفت. در پی این کنفرانس از روز بیست‌وسوم مهرماه، گرفتن روادید برای ورود به سه کشور برای آسان‌سازی مسافرت از میان برداشته شد.[۸]


متهمین شورش فارس


روز پنجشنبه پانزدهم امردادماه، دادگاه زمان جنگ شیراز، شش تن از متهمین شورش فارس را به اعدام و پنج نفر را به زندان محکوم ساخت.

بر پایه رای دادگاه: ناصر طاهری، حبیب شهبازی، ولی کیانی، جعفرقلی رستم، حسینقلی رستم، فتح‌اله ضرغامپور به حبس ابد و سهراب ضرغام‌کشکولی به پانزده سال زندان، فریدون جاویدی به چهارده ماه زندان تادیبی، محمدحسین صولت‌قشقایی به دو سال زندان با کار، امیربهمن صمصام‌بختیاری به دو سال زندان تادیبی محکوم شدند.

اینان که از سران عشایر فارس بودند، به اتهام به راه انداختن شورش فارس برضد اصلاحات ارضی محاکمه شدند.


پرونده باتری‌سازی ارتش


دادگاه تجدید نظر ویژه دادرسی ارتش نیز، رای خود را درباره متهمین پرونده خرید باتری، روز پانزدهم شهریورماه به آگاهی رساند:

۱ – سپهبد بازنشسته احمد وثوق، وزیر پیشین جنگ، چهار سال زندان تکی (انفرادی).

۲ – سرلشگر بازنشسته محمد دفتری، رییس پیشین تسلیحات ارتش، هشت سال زندان تکی.

۳ – سرتیپ بازنشسته علی نوکیانی، رییس پیشین اداره بودجه وزارت جنگ، یک سال زندان.

۴ – سرتیپ بازنشسته سیاوس سیاهپوش، معاون فنی پیشین اداره تسلیحات ارتش، شش ماه زندان عادی.

۵ – سرهنگ بازنشسته علیرضا توکلی‌واحد، افسر پیشین تسلیحات ارتش، یک سال زندان عادی.

۶ – غیرنظامی سیاوش وزیری، رییس پیشین حسابداری تسلیحات ارتش، شش ماه زندان عادی.

۷ – سرتیپ علی پرویز،رییس کارخانجات سلطنت‌آباد، بیگناه شناخته‌شد.


پیام شاهنشاه


روز سی‌ام مهرماه، به مناسبت تشکیل سیزدهمین مجمع عمومی یونسکو، شاهنشاه در پیام ویژه‌ای که از سوی امیرعباس هویدا وزیر دارایی خوانده‌شد، بسیج جهانی تمام منابع ملی و بین‌المللی را برای نجات یک‌میلیارد بی‌سواد در جهان خواستار شدند.[۹] [۱۰] [۱۱] شاهنشاه ایران در پیام خود آمادگی ایران را برای پذیرایی از همه وزیران آموزش و پرورش جهان برای برگزاری کنگره مبارزه با بی‌سوادی در تهران اعلام فرمودند و یادآور شدند:[۱۲]

«وجود یک‌میلیارد بی‌سوار در جهان برای تمام جامعه بشری زیان‌آور است و من صمیمانه آرزومندم در سراسر جهان تمام نیروها و منابع در راه پیکار با بی‌سوادی به کار افتد.»

همین پیام را شاهنشاه جداگانه برای ۱۱۵ پادشاه و پرزیدنت در سرتاسر جهان فرستادند.


افزایش نرخ‌ها


روز سوم آذرماه ۱۳۴۳ لایحه‌هایی از سوی آقای منصور، نخست‌وزیر، به مجلس شورای ملی تقدیم شد که بر پایه آن برای فراهم‌ساختن بودجه عمرانی کشور، بهای نفت و بنزین و مالیات مشروبات الکلی و مسافرت به خارج افزایش یافت. در پی آن نیز نرخ کرایه تاکسی و کرایه در تهران بالا رفت.[۱۳]

اگر چه در پی این تصمیم در بیست‌ودوم دی‌ماه به سبب پیروزی در بدست آوردن درآمد بیشتر نفت از قراردادهای بسته شده در مناطق جدید، به فرمان شاهنشاه بهای نفت هر لیتر یک ریال و بهای بنزین هر لیتر دو ریال کاهش یافت.


ترور نخست‌وزیر


رویداد مهم و پیش‌بینی نشده سال که در گیراگیر همین اوضاع روی داد، ترور آقای منصور، نخست‌وزیر و رهبر حزب ایران نوین، بود.

حسنعلی منصور در پانزدهم آذرماه کابینه خود را بازسازی کرد و از وزارت فرهنگ دو وزارتخانه آموزش و پرورش، و وزارت فرهنگ و هنر بنیادکرد و وزیران جدید خود را شناساند:

  • آقای مهرداد پهلبد، معاون نخست‌وزیر و سرپرست هنرهای زیبا، وزیر فرهنگ و هنر
  • آقای دکتر هادی هدایتی، وزیر پیشین مشاور، وزیر آموزش و پرورش
  • آقای دکتر مهندس شالچیان وزیر راه
  • آقای دکتر محمود کشفیان، وزیر پیشین راه و
  • دکتر عبدالعلی جهانشاهی، وزیر پیشین فرهنگ، وزیر مشاور

پس از دگرگونی‌ها در پست‌های کابینه، نخست‌وزیر حسنعلی منصور ساعت ده روز پنجشنبه نخستین روز بهمن‌ماه، هنگامی که برای دادن قراردادهای جدید نفت به مجلس شورای ملی در برابر در ورودی مجلس از خودرو پیاده شد، آماج گلوله تروریست اسلامی به نام محمد بخارایی قرارگرفت. بخارایی به بهانه دادن نوشته‌ای به نخست‌وزیر پیش رفت و چند تیر به سوی وی شلیک کرد.

حسنعلی منصور بی‌درنگ به بیمارستان پارس برده‌شد و پس از یک هفته، حدود ساعت یازده شامگاه روز ششم بهمن‌ماه دیده از جهان فروبست.

پیکر زنده‌یاد حسنعلی منصور در آیین سوگواری رسمی در شهر ری در کنار آرامگاه رضاشاه بزرگ به خاک سپرده‌شد. از سوی شاهنشاه فرمان نخست‌وزیری امیرعباس هویدا، وزیر دارایی و همکار نزدیک منصور داده شد.

وزیران کابینه منصور در پست‌های خود باقی ماندند و کابینه جدید به ریاست آقای هویدا به مجلس شورای ملی شناسانده شد.

پس از دستگیری محمد بخارایی، دو تروریست اسلامی دیگر از همدستان وی به نام‌های مرتضی نیک‌نژاد و رضا صفارهرندی نیز بازداشت شدند و در بازجویی‌ها آشکار شد که این تروریست‌ها وابسته به یک دسته خشک مذهبی به نام فداییان اسلام می‌باشند. هموندان فداییان اسلام نیز دستگیر شدند.[۱۴]


سخنان شاهنشاه


روز ششم بهمن‌ماه، که برابر با سالروز انقلاب ششم بهمن و رای به منشور شش‌گانه شاه و مردم بود، شاهنشاه سخنان مهمی بیان کردند و با ابراز اندوه از کشتن حسنعلی منصور نخست‌وزیر فرمودند:[۱۵]

«خارجیان همیشه می‌خواستند ایران را تجزیه کنند و حتی متفقین دو سه روز از شناسایی سلطنت من خودداری کردند.
در جریان ملی‌شدن نفت من به سفیر مملکت مربوط گفتم: اگر نیروهای شما در ایران پیاده‌شوند، در پیشاپیش صفوف ملت ایران با من برخورد خواهیدکرد.
در اجرای سیاست بیگانگان برای تضعیف حکومت مرکزی، شخصی به نام فاتح که عامل شرکت نفت جنوب بود، حزب توده را تشکیل داد.
ما در روزهای اخیر توانستیم دو اقدام مهم انجام بدهیم. یکی بهتر کردن شرایط قرارداد نفت ۱۳۳۳ و دیگری مزایده نفت فلات قاره ...»

در این بیست و چهار سال تاریکی و روشنایی آشکارا در کنار هم دیده می‌شود.

یک سو دوره سیاه نیرنگ‌ها، برانگیختن‌ها، نفوذهای نامشروع و دشمنی‌های زهرآگین قرار دارد و یک سو دوران سپید رهایی از بندها و کوشش برای پیشرفت و بزرگی و سرافرازی.

در یک سوی این تاریخ، چهره گرفته و غمگین پادشاه جوان دیده‌می‌شود که بی‌باکانه خود را در گرداب دشواری‌ها و کارزار رویدادهای تلخ قرار می‌دهد تا به سوگندی که برای نگاهبانی از میهن یاد کرده‌است، وفاداربماند و کشور را از چنگال قحطی، بیماری، ناامنی، تجزیه‌طلبی و نیرنگ‌بازی برهاند و در سوی دیگر پادشاه را می‌بینیم که با موی سپید، ستیز خود را در سرفرازی و پیشرفت میهن، اصلاحات داخلی، عمران و آبادی و ریشه‌کن ساختن هر گونه بی‌عدالتی قرار داده‌است.

چرخشگاه این تاریخ پر از نشیب و فراز، رستاخیر ملت ایران در بیست‌وهشتم امردادماه ۱۳۳۲ می‌باشد. چرا که از پس از آن تاریخ بود که خط پوچی بر روی نیرنگ‌ها و زد و بندهای پنهانی با روس و انگلیس و دشمنی‌ها و نفوذهای زهرآگین محمد مصدق بزرگ زمیندار ایران و بیگانه‌ای مغول به ملت و کشور ایران کشیده‌شد و ملت ایران، یک ملت آزاد، مستقل و استوار بر خود، سرنوشت کشور خود را در دست گرفت.

برای هر ایرانی جای بسی سرافرازی است که تاریخ ایران را با سند و مدرک بخواند و بداند که چیرگی سپیدی بر سیاهی و روشنایی بر تاریکی در آستانه بیست و پنجمین سال بر تخت شاهنشاهی نشستن آریامهر شاهنشاه ایران تهنیت و مژده‌ای است به ملت ایران!!!

منبع

  1. ترور حسنعلی منصور نخست‌وزیر ایران
  2. پیام شاهنشاه در برگزاری جشن هزار و سدمین سال زادروز محمد زکریای رازی ۶ دی ۱۳۴۳
  3. برنامه عمرانی سوم/سال‌های ۱۳۴۳ تا ۱۳۴۵
  4. سدهای ایران
  5. سفر محمدرضا شاه پهلوی به ایالات متحده امریکا ۱۴ خرداد ۱۳۴۳ - ۲۴ خرداد ۱۳۴۳
  6. سفر محمدرضا شاه پهلوی به انگلستان ۱۱ اسفند ۱۳۴۳ - ۲۰ اسفند ۱۳۴۳
  7. دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران
  8. همکاری منطقه‌ای برای عمران
  9. پیام اعلیحضرت محمدرضاشاه پهلوی به پادشاهان و رییس جمهورها و دیگر سران کشورها درباره پیکار جهانی با بیسوادی ۲۷ مهر ۱۳۴۳
  10. پیام اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر به مدیرکل یونسکو درباره پیکار جهانی با بیسوادی ۲۷ مهر ۱۳۴۳
  11. پیام اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر به سیزدهمین مجمع عمومی یونسکو پاریس ۲۸ مهر ۱۳۴۳
  12. کنگره جهانی پیکار با بیسوادی - تهران ۱۷ تا ۲۸ شهریور ۱۳۴۴
  13. فرمان اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در کاهش بهای کالاها و هزینه زندگی مردم ۱۲ بهمن ۱۳۴۳
  14. فداییان اسلام
  15. سخنان تاریخی محمدرضا شاه پهلوی به ملت ایران در ترور منصور، اشغال ایران در جنگ جهانی دوم، خیانت‌های محمد مصدق و انقلاب شاه و مردم ۶ بهمن ۱۳۴۳